Umowa o prace projektowe wzór

Każda budowa zaczyna się od dobrego projektu dlatego dziś biorę pod lupę temat -> Umowa o prace projektowe wzór.

Jak napisać bezpieczną i solidną umowę o prace projektowe ❓

Jak zabezpieczyć interesy stron, które co prawna dążą do wspólnego celu, ale mają sprzeczne interesy prawne i ekonomiczne ❓

Na co zwrócić uwagę w przypadku umowy o nadzór autorski ❓

Pułapki w zapisach umowy dotyczące wynagrodzenia.

Jak się zabezpieczyć na etapie odbioru dokumentacji projektowej ❓

Podwykonawstwo w umowie o prace projektowe – o czym musi pamiętać projektant ❓

Jak w umowie uregulować kwestie wypowiedzenia umowy bądź odstąpienia od niej ❓

Prawa autorskie w kontekście umowy o prace projektowe.

O tych zagadnieniach miałam przyjemność porozmawiać w kolejnym odcinku podcastu #Prawo Inżyniera na zaproszenie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa ➡ O czym musi pamiętać projektant? | #PrawoInżyniera 53 😃.

Umowa o prace projektowe wzór

Odcinek możesz przesłuchać tradycyjnie na dwóch platformach 🎧:

🔶 Youtube

🔷 Spotify

Pozostałe ważne zapisy umowne, klauzule zabezpieczające strony oraz przydatne wskazówki znajdziesz poniżej.

Zapraszam!😃

Umowa o prace projektowe – umowa o dzieło, zlecenia czy świadczenia usług?

Umowa o prace projektowe to jest bardzo ciekawa umowa, ponieważ łączy w sobie elementy różnych rodzajów umów i różnych instytucji. Przede wszystkim jeżeli mamy główny obowiązek opracowania dokumentacji projektowej. Czy to będzie projekt budowlany, czy któraś z części projektu budowlanego, a może jakaś dokumentacja wykonawcza, to ogólnie mówimy o szczególnym rodzaju dzieła.

Czyli stosujemy tutaj w odpowiedni sposób przepisy umowy o dzieło.

Z drugiej strony pojawia nam się zagadnienie utworu, więc dorzucamy elementy prawa autorskiego. I teraz w zależności od tego czy jeszcze dołożymy nadzór autorski, a jak wiemy może być na żądanie inwestora albo na żądanie organu administracji architektoniczno-budowlanej. To w tym wypadku, jest to poniekąd sporne w doktrynie, ale osobiście stoję na stanowisku, że mamy elementy również umowy o świadczeniu usług.

Czyli stosujemy odpowiednio przepisy umowy zlecenia.

I teraz w praktyce może być tak 👇

Możemy zawrzeć jedną umowę o prace projektowa, a za jakiś czas uznać, jeszcze zrobimy nadzór autorski.  Wtedy każda z nich będzie się rządziła swoimi prawami.

A możemy połączyć od razu oba elementy w jednej umowie.

I wtedy już sztuką jest, żeby w odpowiednim zakresie stosować odpowiednie przepisy umowy o dzieło lub umowy zlecenia 😉.

Elementy umowy o prace projektowe

Stronami umowy o prace projektowe są inwestor i projektant. Projektantem może być zarówno architekt, jak i inżynier budownictwa. Oczywiście może tez być biuro projektowe, które jako odrębny podmiot zatrudnia projektantów.

W przypadku projektantów muszę przyznać uczciwie, że z mojego doświadczenia zawodowego wynika, że chyba najczęściej projektanci prowadzą działalność w postaci biur projektowych. Zwykle są to spółki prawa handlowego.

Druga  najczęściej występująca opcja w obrocie gospodarczym – projektant, który prowadzi działalność gospodarczą indywidualnie jako osoba fizyczna.

W zależności od formy prawnej prowadzenia działalności, pojawią się pewne różnice w zakresie zapisów o prawach i obowiązkach projektanta a także odpowiedzialności cywilnej. 

Oczywiście na treść wpłynie również w praktyce to, jaką projektant zawrze umowę – czy tylko o prace projektowe  ❓

Czy o prace projektowe i nadzór autorski ❓

Kolejna ważna kwestia – czy ograniczamy się tylko do dokumentacji projektowej, czyli klasycznego dzieła i na tym kończymy ❓

Czy też dokładamy jeszcze dodatkowe usługi, o których przeczytasz poniżej.

Zatem na początku najważniejszy jest przedmiot umowy i podmiot, który ma sporządzić daną dokumentację projektową.

Umowa o prace projektowe wzór – w jakiej formie ?

Przepisy nie określają w jakiej formie strony powinny zawrzeć umowę o prace projektowe. W tym względnie korzystasz z klasycznej swobody umów.

Niemniej jednak dla bezpieczeństwa stron wskazane jest jej sporządzenie w formie pisemnej.

Co więcej, jeżeli na podstawie umowy dochodzi także do przeniesienia autorskich praw majątkowych lub udzielenia licencji wyłącznej do korzystania z utworu – forma pisemna jest konieczna ze względu na rygor nieważności.

Zatem nie ryzykuj i dla pewności obrotu prawnego oraz celów dowodowych – zawrzyj umowę na piśmie 👍.

Czy z projektantem trzeba podpisać umowę w klasycznej formie pisemnej ?

No dobrze, umowa o prace projektowe (sama w sobie) nie wymaga dla swojej ważności konkretnej formy.

Dlatego teoretycznie, ustne ustalenia pomiędzy Tobą a projektantem lub uzgodnienie najważniejszych zagadnień w formie elektronicznej (np. wymiana maili) będą wiążące. Oczywiście poza wyjątkiem – przeniesienia autorskich praw majątkowych lub udzielenia licencji wyłącznej do korzystania z utworu.

W tym ostatnim przypadku ustne uzgodnienia będą nieważne.

Jeżeli w pozostałym zakresie, będzie możliwe wykazanie, że strony doszły do zgody w najważniejszych kwestiach istotnych dla umowy m.in. ustalono czego dotyczyć mają prace projektowe oraz jakie wynagrodzenie przysługiwać będzie projektantowi – to teoretycznie umowa jest zawarta.

Ale jest pewne „ALE” 🤔

Przepisy proceduralne. Jeżeli sprawa trafi do sądu, będzie traktowana jak sprawa dot. realizacji robót budowlanych czyli sprawa gospodarcza. Bowiem sprawami gospodarczymi są sprawy m.in.:

(….) z umów o roboty budowlane oraz ze ściśle związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych;

A tam ustawodawca przewidział ograniczenia dowodowe.

Między innymi w zakresie formy pisemnej znajdziesz kilka ciekawych przepisów 👇.

Forma pisemna  kluczowa w procesie sądowym

Umowa o prace projektowe wzór.

Uważaj na przepis art.  458(11) k.p.c.

Czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy, z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego stosunku prawnego, może być wykazana tylko dokumentem, o którym mowa w art. 77 (3) Kodeksu cywilnego, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych.

Spójrz również na treść art.  458(10) k.p.c.

 Dowód z zeznań świadków sąd MOŻE dopuścić jedynie wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zatem jak widzisz w kwestiach dowodowych procedura jest bezlitosna.

Jak zawrzesz umowę na piśmie i zadbasz o jej treść, to znacznie zwiększysz swoje szanse na wypadek sporu sądowego, o który dość łatwo na budowie.

W końcu wielość podmiotów w skomplikowanym prawnie i technicznie procesie budowalnym to niestety środowisko podatne na spory 😧.

Dlatego zadbaj o swoje prawa i interesy już na poziomie umowy! 💪

Umowa o prace projektowe wzór

Niezbędne postanowienia umowy o prace projektowe

W każdej dobrej umowie o prace projektowe powinny się znaleźć pewne kluczowe zapisy.

Jeżeli umowa jest obszerna z uwagi na złożoność dokumentacji technicznej – warto pomyśleć o podtytułach poszczególnych części. Łatwiej wtedy sięgnąć do odpowiednich zapisów w razie potrzeby.

Nie wspominając już o tym, że takie podtytuły dobrze porządkują treść. Bowiem wtedy w konkretnych miejscach masz uregulowane określone prawa czy obowiązki stron i unikasz rozsiania czy rozdrabniania pewnych zagadnień po całej umowie 👍.

Przy krótszej umowie o prace projektowe również możesz zastosować podtytuły w ramach poszczególnych paragrafów, np.

🔸„ Obowiązki projektanta”

🔹„Obowiązki inwestora”

🔸„Wynagrodzenie i zasady rozliczenia”

🔹„Kary umowne”

🔸Itd.

Przejdźmy zatem do konkretów 👇.

Umowa o prace projektowe wzór preambuła

Preambułę stosują najczęściej strony dużych i bardziej złożonych umów o prace projektowe obejmujących zwykle kilka inwestycji albo stałą współpracę na lata.

Czasami zdarzy się, że warto napisać preambułę w przypadku rozbudowanej dokumentacji architektonicznej i  technicznej, która będzie realizowana etapami w dłuższej perspektywie czasu.

Wtedy strony ustalają cele zawarcia umowy; definicje pojęć, które będą wielokrotnie używane w umowie a także oświadczenia w zakresie najważniejszych wzajemnych obowiązków.

Np. inwestor oświadcza, jakie będzie spełniał po kolei warunki formalne umożliwiające projektantowi przygotowanie większej dokumentacji w określonych przedziałach czasowych.

Ale będę z Toba szczera – preambuła to rzadkość w umowach o prace projektowe 😉.

W praktyce strony najczęściej przechodzą od razu do przedmiotu umowy.

Przedmiot umowy o prace projektowe

W umowie o prace projektowe przyjmujący zamówienie (projektant) zobowiązuje się do sporządzenia dokumentacji projektowej dla określonej inwestycji i wydania jej zamawiającemu (inwestorowi).

Musisz dokładnie opisać przedmiot umowy. Czyli precyzyjnie wymienić zakres zleconej przyjmującemu zamówienie do wykonania dokumentacji projektowej.

✅ W skład dokumentacji projektowej mogą wchodzić projekty różnego rodzaju.

✅ Drugim zasadniczym przedmiotem takiej umowy może być również sprawowanie nadzoru autorskiego.

✳ Ponadto, w umowie o prace projektowe mogą pojawić się również elementy charakterystyczne dla umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług a dotyczące np.:

1️⃣ uzyskania decyzji o warunkach zabudowy,

2️⃣ uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę,

3️⃣ uzyskania wymaganych opinii i uzgodnień.

4️⃣ reprezentowaniu inwestora w postępowaniach administracyjnych związanych z inwestycją,

5️⃣ udziału w bieżących spotkaniach /radach budowy.

7️⃣ inne (…)

Obowiązki projektanta i zamawiającego

Częstą praktyka stron jest dosłownie przepisanie obowiązków i uprawnień projektanta wynikających bezpośrednio z przepisów Prawa budowlanego. Oczywiście możesz, ale nie musisz  powtarzać ich w umowie o prace projektowe, gdyż są dla projektanta  obowiązujące  z mocy prawa = na podstawie przepisów 👍.

Oczywiście prawo budowalne określa również prawa i obowiązki inwestora, ale stricte w kontekście procesu budowlanego. Czyli o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym, który jest dla nas w umowie równie istotny.

Dlatego  umowa powinna jednoznacznie nakładać na zamawiającego (inwestora) konkretne  obowiązki, jak np. dostarczenie przyjmującemu zamówienie dokumentów niezbędnych do realizacji prac projektowych czy zapłata wynagrodzenia w określony sposób.

Pamiętaj, że nad prawidłową realizacją obowiązków stron czuwa kodeks cywilny.

Dla przykładu, jeżeli dokumenty nie nadają się do prawidłowego wykonania umowy albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu umowy, projektant powinien niezwłocznie zawiadomić o tym zamawiającego (art. 634 k.c.).  W przeciwnym wypadku wpłynie to niekorzystnie na jego zakres odpowiedzialności za błędy / wady dokumentacji projektowej.

A jak pewnie doskonale wiesz, błędy w projekcie  👉 wady robót  👉 odszkodowanie za wadliwy obiekt 💰💰💰.

✳✳✳

Posłuchaj koniecznie:🎧

– PODCAST odpowiedzialność cywilna projektanta cz. 1

– PODCAST odpowiedzialność cywilna projektanta cz.2

✳✳✳

Prawa i obowiązki stron – umowa o prace projektowe wzór

W dobrej umowie o prace projektowe należy wskazać szczegółowe prawa i obowiązki stron.

Poniżej dwa przykłady:

🔷 Do obowiązków Przyjmującego zamówienie (projektanta) należy np.:

• opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
• wykonanie projektu zgodnie z umową i w terminach określonych w umowie;
• uwzględnienie wytycznych, uwag i sugestii Zamawiającego;
• zapewnienie udziału w opracowaniu projektu osób posiadających uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności;
• uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń;
• informowanie Zamawiającego o konieczności dokonania zmian w projekcie;
• wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań;
• wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań;
• sporządzanie lub uzgadnianie indywidualnej dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213);
• sprawowanie nadzoru autorskiego na żądanie inwestora lub organu administracji architektoniczno-budowlanej w odpowiednim zakresie;
• i wiele innych.

Umowa o prace projektowe wzór

Obowiązku zamawiającego w umowie o prace projektowe

🔸 Do obowiązków Zamawiającego (inwestora) należy np.:

• przekazanie przyjmującemu zamówienie (projektantowi) określonych dokumentów, informacji i danych niezbędnych do wykonania umowy;
• uzyskanie określonych decyzji, pozwoleń, zezwoleń, opinii, uzgodnień, itp.;
• udział w spotkaniach dotyczących przygotowania projektu;
• przystąpienie do odbioru projektu;
• zapłata wynagrodzenia dla przyjmującego zamówienie.

🔹Należy także szczegółowo określić w jaki sposób zamawiajacy będzie zgłaszał w trakcie budowy tematy wymagające uzgodnień i sprawdzeń.

🔸 Warto też określić procedury  w  zakresie bieżącej współporacy stron w trakcie realizacji projektu budowlanego.

Spójrz proszę poniżej👇.

Zasady wprowadzania zmian i liczba wersji projektu

Z doświadczenia wiem, że inwestorzy często mają potrzebę wprowadzenia dodatkowych zmian w trakcie realizacji inwestycji na konkretnych etapach robót.

W takim przypadku dobrze jest zadbać w umowie o zapis, który będzie określał:

1️⃣  ile wersji projektu jest wliczonych w cenę;

2️⃣ jak rozliczane są ewentualne dodatkowe zmiany na późniejszym etapie;

3️⃣ w  jaki sposób zamawiający zgłasza potrzeby wprowadzenia zmian;

4️⃣ w jakim trybie / terminie peojketant dokonuje odpowiednich zmian.

Takie procedury są na wagę złota 💰.

Dotyczą również prawidłowej realizacji innych obowiązków projektantów, zwłaszcza w zakresie nadzoru autorskiego.

Praktyka pokazuje, że strony rzadko stosują tego typu zapisy w umowach. I później dochodzi do chaosu.

Z jednej strony projektant jesz zarzucany masą spraw na raz i oczywiście do wykonania na cito.

Z drugiej strony, inwestor / wykonawca/ kierownik budowy czeka na rozwiązanie problemu za długo i cała budowa stoi.

A to generuje koszty związane z niepotrzebnym przestojem 😖 i masę problemów na linii INW – GW – PW – DPW (…)🤦‍♀️.

Termin wykonania umowy

Koniecznie określ w umowie, do kiedy projektant ma wykonać dokumentację projektową  będąca przedmiotem Twojej umowy.

Jeśli jest taka potrzeba, ustal terminy pośrednie na oddanie poszczególnych elementów dokumentacji. Możesz też wprowadzić klasyczne  etapy odbioru dokumentacji projektowej.

Powinieneś także określić terminy realizacji zobowiązań przez inwestora. np.:

🔹 doręczenia określonej dokumentacji,

🔸 odbioru dokumentacji projektowej.

Terminy można określić datą kalendarzową lub ilością dni, jakie upłyną od określonego zdarzenia np. zawarcia umowy.

Warto zastrzec, że terminy są zabezpieczone karami umownymi przewidzianymi  w dalszej części umowy.

Umowa o prace projektowe wzór 

Umowa o prace projektowe wzór – Harmonogramy i terminy

Oto poniżej fragmenty dwóch klauzul umownych w umowie o prace projektowe.

Pierwsze opcja.

Dokumentacja projektowa zostanie wykonana przez Przyjmującego zamówienie w terminie ____ dni od dnia zawarcia umowy.

Druga opcja:

Strony ustalają, że dokumentacja projektowa zostanie wykonana przez Przyjmującego zamówienie w niżej podanych etapach i terminach:

etap I – ____________________ do ______________ r.

etap II – ____________________ do ______________ r.

Odbiór

Umowa o prace projektowe jest umową o dzieło. Dlatego stosujemy odpowiednie przepisy, które należy umiejętnie zmodyfikować w umowie pod kątem korzyści danej strony.

Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem (art. 643 k.c.).

W umowie warto określić, w jaki sposób i w jakiej formie dokumentacja projektowa ma zostać dostarczona zamawiającemu (np. doręczenie osobiste albo przesyłką pocztową lub kurierską w formie papierowej, wysłanie e-mailem plików o określonym rozszerzeniu itp.).

A jeśli w formie pisemnej, to w jakiej ilości egzemplarzy.

Przekazanie i odbiór ukończonej dokumentacji projektowej  lub jego części następuje najczęściej na podstawie protokołu odbioru. Jeśli jesteś projektantem przygotuj na stałe wzór do wielokrotnego użytku  👍.

Co do zasady inwestor jest zobowiązany do odbioru dokumentacji projektowej, chyba że zawiera wadę istotną. To jest taka niezgodność, która czyni ją niezdatną do zwykłego użytku lub sprzeciwia się postanowieniom umowy.

W uproszczeniu można uznać, że wada istotna jest to wada, która powoduje lub może powodować istotne zakłócenie lub utrudnienie. A nawet pozbawienie kupującego możliwości czynienia z rzeczy odpowiedniego użytku.

Wada istotna uniemożliwia lub utrudnia korzystanie z dokumentacji projektowej zgodnie z jej przeznaczeniem. Przykład – część projektu budowlanego nie nadaje się do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Postanowienia umowy o prace projektowe dotyczące praw autorskich

Masz do dyspozycji następujące środki przeniesienia autorskich praw majątkowych lub udzielenia upoważnienia do korzystania z utworu:

1. Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych
2. Umowa o korzystanie z utworu (licencja na korzystanie z autorskich praw majątkowych):

a) Wyłączna *;

b) Niewyłączna *;

– *Sublicencja

Przepis  art. 41 ust. 1 pr. aut. mówi nam mniej więcej tak 👇.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej:

✅ autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby m.in. na podstawie umowy;

✅ nabywca autorskich praw majątkowych może przenieść je na inne osoby, chyba że umowa stanowi inaczej.

Pierwsza opcja

Przeniesienie autorskich praw majątkowych na inną osobę polega na tym, że autor utworu (projektant / biuro projektowe ), przenosi na inną osobę (inwestora) prawa do tego utworu. Rozwiązanie takie jest najczęściej stosowane w sytuacji, gdy projekt został stworzony na indywidualne potrzeby inwestora.

Ważne ‼

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje przejścia autorskich praw majątkowych do utworu (art. 52 ust.  1 pr. aut.)

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, przejście autorskich praw majątkowych nie powoduje przeniesienia na nabywcę własności egzemplarza utworu (art. 52 ust. 2 pr. aut.)

Druga opcja

Przy udzieleniu licencji, autorskie prawa majątkowe nie przechodzą na inną osobę i w dalszym ciągu należą do twórcy. Osoba ta może korzystać z utworu w ramach udzielonej licencji.

Licencja taka może być wyłączna (gdy zostanie udzielona tylko jednej osobie) albo niewyłączna (twórca może udzielić licencji wielu osobom).

Jak to wszystko zastosować w umowie o prace projektowe, aby bezpiecznie nabyć prawa do korzystania z projektu budowlanego nie naruszając ochrony projektanta ❓

Oto wskazówki dla Ciebie 👇👇👇

Umowa o prace projektowe wzór – Prawa autorskie

Po pierwsze pamiętaj, że utworami w rozumieniu prawa autorskiego są:

• projekt koncepcyjny;
• wizualizacja obiektu budowlanego;
• projekt budowlany;
• projekt wykonawczy;
• dokumentacja warsztatowa;
• inna dokumentacja budowy (np. dokumentacja konserwatorska, dokumentacja w zakresie ochrony przyrody, ekspertyzy budowlane).

UWAGA NA FORMĘ !

Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych

oraz

Umowa licencyjna wyłączna

muszą być zawarte zawsze w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Dla zabezpieczenia interesów projektanta i inwestora warto zawrzeć w umowie o prace projektowe postanowienia związane z prawami autorskimi.

Umowa o prace projektowe wzór

Pola eksploatacji w umowie o prace projektowe

Wskaż w umowie w zakresie przejścia lub upoważnienia do korzystania z autorskich praw majątkowych – jakich pól eksploatacji to dotyczy.

Pola eksploatacji to mówiąc prościej – sposoby korzystania z utworu czyli dokumwntacji projektowej.

Przeniesienie majątkowych praw autorskich może dotyczyć tylko pól eksploatacji znanych w chwili zawarcia umowy.

Przy zawieraniu umowy należy pamiętać o postanowieniach odnoszących wynagrodzenie twórcy do poszczególnych pól eksploatacji, na których następuje przeniesienie lub udzielenie zezwolenia na korzystanie z praw.

Jeżeli nie umówiono się inaczej, twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji.

W umowie należy zawsze wyraźnie podać czy przeniesienie autorskich praw majątkowych lub udzielenie licencji jest odpłatne czy nieodpłatne.

Jeżeli przeniesienie praw lub udzielenie licencji następuje odpłatnie, to należy wskazać wysokość wynagrodzenia i odnieść je do pól eksploatacji.

Wynagrodzenie

Zadbaj o precyzyjne uregulowanie wysokości wynagrodzenia i sposobu zapłaty. W razie wątpliwości / błędów w umowie,  zastosowanie będą miały ogólne reguły umowy o dzieło, a to może się okazać niekorzystne w praktyce.

Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia.

Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju.

A jeśli i w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.

Zatem reguły art. 628 k.c. mogą spowodować, że w praktyce, gdy dojdzie do sporu, Twoje wynagrodzenie określi biegły sądowy na podstawie średnich i często niestety znacznie odbiegających od rzeczywistych – stawek rynkowych.

Nie ryzykuj!  Zadbaj w umowie  o jednoznaczne określenie wysokości i sposobu rozliczenia 💪.

Jak to zrobić ❓

Wynagrodzenie ryczałtowe

Z reguły wynagrodzenie ustala się ryczałtowo (jako określoną kwotę pieniężną). Możliwe jest również rozliczenie wynagrodzenia na podstawie kosztorysu lub w formule wynagrodzenia mieszanego.

Pamiętaj, że w braku odmiennej umowy, projektantowi należy się wynagrodzenie w chwili oddania całej dokumentacji projektowej.

A jeżeli dokumentacja projektowa  ma być oddawana częściami i wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z osobna  👉 wynagrodzenie należy się z chwilą oddania każdej z części projektu.

Uważaj ‼

Jeżeli strony umówiły się na wynagrodzenie ryczałtowe, projektant nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.

✳ Wyjątek 👇

Jeśli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby projektantowi  rażącą stratą, sąd MOŻE podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.

Lepiej nie ryzykować i nie zostawiać sądowi ( czyt. biegłemu sądowemu) wyceny Twoich usług. Może się okazać, że zapłata nie będzie dla Ciebie satysfakcjonująca  🤦‍♀️.

Wynagrodzenie kosztorysowe

Wynagrodzenie kosztorysowe jest określane na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów (art. 629 k.c.).

Zapamiętaj 👇

✅ Jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac planowanych będących podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a zestawienie sporządził zamawiający, projektant może żądać odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia.

 ❌ Jeżeli zestawienie planowanych prac sporządził projektant, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych.

❌ Projektant nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody Zamawiającego.

Nie polecam samodzielnego regulowania kosztorysu – możesz popełnić błąd, który zaważy na możliwości uzyskania godziwego i realnego wynagrodzneia adekwatnego do czasu i nakładu pracy.

Ja osobiście stosuję wynagrodzenie w modelu mieszanym 👇

Ryczałt za dokumentację np. projekt budowlany

➕

Kosztorys za dodatkowe usługi oraz nadzór nadzór autorski według określonych stawek i reguł.

Wynagrodzenie poprzez wskazanie podstaw do jego ustalenia

Przy określaniu wynagrodzenia poprzez wskazanie podstaw do jego ustalenia  pamiętaj, że podstawy te muszą mieć pewien obiektywny, rzeczywisty i stabilny charakter.

Innymi słowy, muszą gwarantować pewną trwałą podstawę do określenia w przyszłości wysokości wynagrodzenia.

Jeśli nie udaje się ustalić wartości zwykłego wynagrodzenia za dzieło danego rodzaju. Np. z uwagi na wyjątkowy charakter prac przyjmującego zamówienie. Wtedy należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.

Ocena, czy dany nakład był uzasadniony, musi być dokonywana konkretnie w odniesieniu do celu umowy i warunków ekonomicznych świadczenia usług przez przyjmującego zamówienie.

Należy założyć, że projektant (przedsiębiorca), ze względu na wymóg wykonania zobowiązania z należytą starannością przy uwzględnieniu zawodowego charakteru działalności, powinien dysponować odpowiednią wiedzą, doświadczeniem i narzędziami umożliwiającymi wykonanie dzieła.

Jeżeli sposób czy technologia stosowane przez niego są nieodpowiednie i spowodowały wzrost nakładów pracy lub innych nakładów, wynagrodzenie powinno być ustalone w oparciu o typowe mierniki nakładu czasu pracy oraz typowe (właściwe) narzędzia czy technologie znajdujące zastosowanie przy pracach danego rodzaju.

Każda wątpliwość to niestety pożywka do sporów. Wiem, co mówię. Znaczna część moje pracy odbywa się na salach sądowych. Ale im lepsza umowa, tym większa szansa na uniknięcie procesu, a  z pewnością znaczne skrócenie czasu spędzonego w sądzie   👍.

Umowa o prace projektowe wzór

Prace dodatkowe

Dość często spotykam się z sytuacją, gdy dochodzi do sporów pomiędzy inwestorem a projektantem z powodu samowolnego wprowadzania zmian w projekcie budowlanym przez inwestora. I to oczywiście po zakończeniu współpracy z projektantem.

Inwestorzy zupełnie nieświadomie nie mając złych zamiarów modyfikują projekt z pomocą  innego projektanta czy architekta.

Takie działanie jest niezgodne z prawem. Nawet drobna zmiana bez zgody autora może stanowić naruszenie autorskich praw osobistych.

Często, gdy dojdzie do sporu inwestor wskazuje w umowie ogólnie brzmiące postanowienie o przeniesieniu praw autorskich do całości projektu. A to tak nie działa.

Najlepiej działać zachowawczo przy konstruowaniu umowy 👍.

Od razu wpisz procedurę zgłaszania konieczności wprowadzenia zmian do projektu zaznaczając, w jakim terminiee i w jakim sposób projektant ma wykonać dodatkową usługę.

I oczywiście z uzgodnieniem dodatkowego wynagrodzenia.

Podwykonawcy

Fakt przygotowywania dokumentacji projektowej przy udziale projektantów branżowych, no oczywiście nie jest rzadkością.

Podam Ci od razu przykład.

Jeżeli ja jako inwestor zamawiam u Ciebie dokumentację projektową i Ty z góry przewidujesz, że potrzebujesz kilku projektantów branżowych, to zabezpiecz swoją odpowiedzialność cywilną.

Bowiem w takiej sytuacji, to Ty będziesz w tym „zespole” głównym projektantem, który zawiera ze mną inwestorem umowę i sam dobierasz sobie dalszych projektantów branżowych.

W takim przypadku art. 474 k.c. mówi tak:

Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza.

W takiej sytuacji, w momencie, w którym dojdzie do jakiegoś błędu, to Ty w stosunku do mnie odpowiadasz jak za własne działania, za działania Twoich podwykonawców = projektantów branżowych.

Musisz  zadbać o dobrą umowę z tym podwykonawcą i tam rozłożyć sobie tę odpowiedzialność cywilną.

O zabezpieczeniach w umowie ze swoimi dalszymi projektantami w zakresie roszczeń regresowych możesz posłuchać tutaj 🎧

✳ podcast odcinek 22 Odpowiedzialność cywilna projektanta za wady projektu PODCAST.

Kary umowne

Najczęściej z perspektywy inwestora w umowie zastrzegam karę umowę na wypadek:

🔸 zwłoki projektanta w rozpoczęciu lub zakończeniu prac projektowych;

🔹 zwłoki w usuwaniu wad dokumentacji projektowej;

🔸 zwłoki w wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań;

🔹zwłoki uzgadniania możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych w stosunku do przewidzianych w projekcie, zgłoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego ( w zakresie nadzoru autorskiego).

Dla zabezpieczenia projektanta, należy pomyśleć o karach za:

🟢 zwłokę inwetsora w dostarczaniu koniecznych pozwoleń / zgód;

🟡 zwłokę  w innych przypadkach koniecznego współdziałania inwestora ( należy wymienić konkretne obowiązki inwestora).

Nie możesz zastrzec kary umownej za opóźnienie w zapłacie Twoje faktury!

Tutaj masz do dyspozycji odsetki, które wcale nie musza oznaczać najniższych kodeksowych stawek.

Kształtując w umowie postanowienia dotyczące kar umownych pamiętaj, aby zastrzec, że stronom przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych, jeżeli poniesiona szkoda przekroczy wartość zastrzeżonych kar umownych 💰.

Odpowiedzialność za stron za niewykonanie i nienależyte wykonanie umowy

Muisimy rozpatzreć kilka opcji.

1️⃣ Pierwsza wynika z art. 415 i in. k.c.

W zakresie odpowiedzialności deliktowej musi pojawić się zawioniony czyn niedozwolony, bezprawny, zawiniony, naruszenie porządku prawnego.

To może być w zakresie prawa administracyjnego, cywilnego, a może też jakieś dodatkowe przepisy wykonawcze.

Oprócz tego musi powstać szkoda. I tu w przypadku projektu, jeżeli projektant popełniłby taki błąd, który byśmy zakwalifikowali w kategoriach tej odpowiedzialności cywilnoprawnej. To nie tylko może pojawić się konkretna strata finansowa, ale jeszcze mogą się pojawić utracone korzyści.

Zwykle, jeżeli inwestor realizuje na własne cele prywatne, czyli na przykład buduje dom jednorodzinny, to ta szkoda powiedzmy będzie mniejsza.

Ale co w przypadku, gdy inwestor buduje na przykład obiekt i już ma zawarte umowy z przyszłymi najemcami ?

Tam mogą wynikać z tego odpowiednie kary umowne. I jeszcze oczywiście utracone korzyści w postaci czynszu, który należałoby się inwestorowi, gdyby wszystko było w terminach umownych zrealizowane. W związku z tym ta szkoda może być w postaci właśnie straty finansowej bądź jeszcze utraconych korzyści.

No i musi wystąpić związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy tym czynnym niedozwolonym projektanta a wystąpieniem szkody.

Odpowiedzialność kontraktowa projektanta

2️⃣ Druga opcja. Odpowiedzialność kontraktowa z art. 471 i n. k.c.

Drugi rodzaj odpowiedzialności to jest odpowiedzialność kontraktowa.

Czyli zawieramy umowę. Mamy kontrakt.

Może wystąpić jakiś błąd, czyli niezrealizowanie tych obowiązków w sposób należyty i wskutek tego błędu powstaje szkoda. I również szkoda w postaci straty finansowej bądź utraconych korzyści.

No tutaj projektant oczywiście w przeciwieństwie na przykład do kierownika budowy będzie miał problem pewnie z uwolnieniem się od tej odpowiedzialności. Jeżeli błąd leży w projekcie, bo na tym etapie tak naprawdę tylko on tutaj decyduje o treści projektu, tej dokumentacji.

Ale jak najbardziej można w sądzie oczywiście dowodzić, że na przykład nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych. Bronić stanowiska, że dokumentacja była prawidłowa.

Jest jeszcze trzecia opcja.

Zobacz poniżej 👇👇👇

Umowa o prace projektowe wzór

Odpowiedzialność za wady

3️⃣ Odpowiedzialność projektanta z rękojmi – przykłady wad projektu.

Na czym mogą polegać te wady?

Artykuł 556(1) kodeksu cywilnego podpowiada nam na czym polegają wady fizyczne. Czyli taka niezgodność, w naszym przypadku niezgodność dokumentacji z umową.

Dokumentacja może nie mieć właściwości, które są charakterystyczne dla tych danych dokumentów. Na przykład jest pozwolenie na budowę i tutaj prawo budowlane nam wskazuje, jakie powinny być cechy takiej dokumentacji, co powinna zawierać.

Drugi przykład może być wydana w stanie niezupełnym. Czegoś może brakować.

Trzeci przykład, może być taka sytuacja, że mamy szczególny rodzaj inwestycji i projektant zapewnia inwestora w ten sposób, że ma świetne doświadczenie, takie inwestycje wcześniej już przygotowywał i proponuje szczególne właściwości / szczególne cechy do danego projektu.

Jeżeli tego nie będzie, tego o czym nas zapewnił projektant, to również jest wada fizyczna.

I czwarty przypadek, no to będzie już taki najbardziej rażący, jeżeli ta dokumentacja nie nadaje się do celu, który oczywiście powinna spełniać.

Tu podam przykład z praktyki. Może się okazać, że będzie błąd na tyle poważny, że inwestor nie uzyska pozwolenia na budowę. To już jest wada o charakterze istotnym.

Więcej przykładów wad w projekcie oraz wskazania uprawnień inwestora znajdziesz tutaj

✳Podcast – odcinek 22 – OC projektanta zasady ogólne

Umowa o prace projektowe wzór

Nadzór autorski

Zlecenie projektantowi nadzoru autorskiego warto poprzeć zawartą przez strony umową, która określi warunki współpracy, prawa i obowiązki obu stron oraz wynagrodzenie za wykonanie zlecenia.

Możesz zawrzeć jedną umowę zawierają mix postanowień:

– umowa o prace projektowe

➕

– umowa o nadzór autorski

Albo rozdzielić obie umowy na osobne dwa dokumenty. Wszystko zależy od wielkości i stopnia skomplikowania inwestycji.

Druga ważna kwestia – umowy o nadzór autorski dzielimy w praktyce na umowy dla inwestycji realizowanych w trybie zamówień publicznych oraz dla inwestycji prywatnych ( zarówno dla inwestorów przedsiębiorców jak i konsumentów).

Wszelkie zapisy związane z wykonaniem nadzoru w ramach inwestycji prywatnej możesz  uprościć i  zawrzeć w umowie o wykonanie dokumentacji projektowej. Wtedy od razu określasz, czy inwestor zobowiązuje autora do przeprowadzenia czynności związanych z nadzorem.

Warto zadbać o dodatkowe zapisy – z perspektywy inwestora i projektanta – które określą np. liczbę pobytów projektanta na terenie budowy, koniecznych do uznania zlecenia za zrealizowane.

I oczywiście wynagrodzenia za z góry ustalone obowiązki plus ewentualną większą ilość przyjazdów na budowę.

Pomyśl też o uprawnieniach!

Zgodnie z art. 21 pr. bud., aby zrealizować swoje obowiązki w zakresie nadzoru, projektant ma prawo wstępu na teren budowy i dokonywania zapisów w dzienniku budowy dotyczących jej realizacji.

A także  żądania wpisem do dziennika budowy wstrzymania robót budowlanych w razie:

🔷  stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia,

🔶 wykonywania ich niezgodnie z projektem.

Projektant powinien mieć realne prawo zwrócenia uwagi wykonawcy na wadliwie wykonywane prace budowlane.

A to można w umowie zabezpieczyć.

Odstąpienie od umowy i skutki odstąpienia

Obie strony muszą mieć zabezpieczone prawo odstąpienia od umowy na wypadek zaistnienia zdarzeń uniemożlwiających dalszą współpracę.

Umowne prawo odstąpienia musi jednak dla swej ważności spełniać określone przesłanki.

Zgodnie  z art.  395 k.c:

• Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie.
• W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.

Zwróć uwagę na skutki odstąpienia.

Ze względu na specyficzny charakter przedmiotu umowy o prace projektowe dodaj odpowiednią klauzulę, że inwestor / strona może odstąpić od umowy w części (tj. ze skutkiem od dnia odstąpienia).

Brak uregulowania skutków odstąpienia spowoduje, że zastosowanie znajdzie regulacja kodeksowa.

A to raczej skomplikuje rozliczenie Twojego wynagrodzenia za prace projektowe wykonane do dnia odstąpienia.

Umowa o prace projektowe wzór

Pomoc prawna – umowa o prace projektowe wzór

Potrzebujesz porządnej umowy o prace projektowe lub/i nadzór autorski ❓

Nie ryzykuj gotowym przypadkowym wzorem z Internetu. Zwłaszcza jeśli ma dotyczyć inwestycji prywatnej, a Ty ściągasz wzór dot. prac projektowych w ramach zamówienia publicznego.

W ten sposób niepotrzebnie komplikujesz swoją sytuację bądź zawierasz postawienia niezgodne z kodeksem cywilnym, który jest w tym przypadku punktem wyjścia.

Dobra umowa o prace projektowe musi również zawierać odpowiednie klauzule dot. praw autorskich. Z perspektywy inwestora to jest kluczowe, aby legalne korzystać z projektu na potrzebnych polach eksploatacji i nie naruszać praw autorskich twórcy.

Z perspektywy projektanta to ważne zabezpieczenie nie tylko samych praw twórcy, ale również godziwego wynagrodzenia za korzystanie z utworu w konkretnym zakresie.

Umowa o prace projektowe wzór – prawnik

Jeśli potrzebujesz solidnej umowy do wielokrotnego użytku, która zabezpieczy przyszłość Twojej działalności projektowej, to zapraszam 😃.

A jeśli masz wzór umowy do podpisu np. jako inwestor, to zapraszam do skonsultowania treści pod kątem Twoich praw i obowiązków.

Nie ma w praktyce umów dwustronnie korzystnych… Takich bajek nie opowiada się nawet dzieciom na dobranoc bo zwykle nie ma w nich zakończenia w stylu „ i (inwestor i projektant)  żyli długo i szczęśliwie 😄.

Dlaczego ❓

Chociażby dlatego, że każdy ma swoje interesy prawne i finansowe. A poza tym pomiędzy inwestorem a projektantem jest jeszcze jeden kluczowy gracz na planszy – wykonawca!

A na budowie nie sprawdzi się maksyma ” im nas więcej tym weselej…” 😉.

Katarzyna Sabynicz
radca prawny

Zdjęcia pochodzą z: Unsplash; Pixabay; Pexels. 

✳✳✳

Umowa pełnienie funkcji kierownika budowy

Umowa o pełnienie funkcji kierownika budowy to jeden z kluczowych dokumentów, gdy zaczyna się budowę.

✳ Z jednej strony uregulowanie obowiązków i uprawnień kierownika leży w interesie inwestora.

Solidne kierownictwo zapewni kontrolę nad prawidłową realizacją robót, co z oczywistych względów wpłynie nie tylko na jakość wykonania obiektu, ale również na dopełnienie obowiązków administracyjno – prawnych celem uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

✳ Z drugiej strony porządna umowa to zabezpieczenie interesów prawnych i finansowych kierownika budowy.

Z doświadczenia wiem, że kierownik budowy to jedna z najważniejszych osób, a często nienależycie zabezpieczona w zakresie swoje sytuacji prawnej na budowie. Solidne procedury umowne mogą znacząco wpłynąć na rzeczywisty zakres odpowiedzialności nie tylko cywilnej, ale również zawodowej.

Bowiem nakładają również określone obowiązki na pozostałych uczestników procesu inwestycyjnego rozkładając m.in. ciężar dowodowy w ewentualnym postępowaniu sądowym.

O najważniejszych ryzykach umowy o pełnienie funkcji kierownika budowy miałam przyjemność rozmawiać w  kolejnym odcinku Podcastu Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa  #Prawo Inżyniera.[Czytaj dalej…]