PODCAST
Odpowiedzialność kierownika budowy na etacie różni się od klasycznej odpowiedzialności cywilnej za szkodę.
Razem z Polską Izbą Inżynierów Budownictwa w ramach podcastu #Prawo Inżyniera kontynuujemy temat odpowiedzialności kierownika budowy.
Ale tym razem KB zatrudnionego na umowę o pracę.
We wcześniejszym odcinku rozmawialiśmy o sytuacji, gdy kierownik budowy odpowiada na podstawie umowy o pełnienie tej funkcji w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Jeśli ten temat Cię interesuje, koniecznie posłuchaj naszej rozmowy klikając w poniższy link: 👇
#PrawoInżyniera 19 | Kierownik budowy a odpowiedzialność cywilna – co warto wiedzieć?
Z kolei w dzisiejszym odcinku poruszyliśmy inne ważne wątki:
00:00:00 Wpływ zatrudnienia kierownika budowy na umowę o pracę na zakres odpowiedzialności cywilnej.
00:02:25 – Jakie są przesłanki odpowiedzialności cywilnej kierownika budowy względem pracodawcy?
00:04:20 – Przypadki wyłączające odpowiedzialność za szkodę na gruncie prawa pracy.
00:06:56 – Działanie na polecenie pracodawcy – odpowiedzialność kierownika budowy w przypadku wystąpienia szkody.
00:09:51 – Odpowiedzialność za szkodę w wyniku działania kilku pracowników, w tym kierownika budowy i kierownika robót.
00:12:58 – Czy fakt, że do naprawienia szkody osoby trzeciej zobowiązany jest wyłącznie pracodawca, oznacza, że nie można żądać odszkodowania bezpośrednio od kierownika budowy?
00:17:33 – Odpowiedzialność kierownika budowy za jakość realizowanych przez wykonawcę robót budowlanych.
To jak ? Zainteresowany tematem ? 🤔
Wystarczy, że klikniesz w grafikę poniżej albo w jeden z poniższych linków: 👇
🔶 Youtube
🔶 Spotify
Naprawdę warto nas posłuchać !🎧😃
Odpowiedzialność kierownika budowy na etacie
Odpowiedzialność cywilna kierownika budowy zatrudnionego na umowę o pracę
Tym razem także uzyskasz konkretną wiedzę w oparciu o przykłady z praktyki 👍.
Analizujemy następujące przypadki:
🔷 działanie na polecenie pracodawcy.
🔶 współodpowiedzialność kilku osób na budowie.
🔷 sytuacje, gdy szkoda dotyczy osób trzecich.
🔶 temat odpowiedzialności za jakość robót budowlanych – kto i jakim zakresie odpowiada?
Wolisz przeczytać cały tekst albo najbardziej interesujący Cię fragment naszej rozmowy ?
Nie ma sprawy. Zapraszam tradycyjnie do lektury poniższej transkrypcji z nagrania 👇.
Filip Pachla (Wiceprezes Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, Profesor Politechniki Krakowskiej) :
Odpowiedzialność cywilnoprawna kierownika budowy. Do tego tematu wracamy na prośbę naszych widzów.
Zapraszam.
Gościem dzisiejszego odcinka jest Katarzyna Sabynicz, radczyni prawna specjalizująca się w aspektach cywilnoprawnych procesu budowlanego.
Dzień dobry, Pani mecenas.
Do tematu kierownika budowy wracamy, bo po naszym ostatnim odcinku dostaliśmy wiele wiadomości z pytaniami i wątpliwościami.
Dziś spróbujemy je rozwiązać.
Filip Pachla: Czy zatrudnienie kierownika budowy na umowę o pracę wpływa na zakres odpowiedzialności cywilnej ?
Ja [KS] (0:43 – 2:40):
Dzień dobry.
Tak, zdecydowanie wpływa.
Punktem wyjścia będą przepisy Kodeksu Pracy. Konkretnie artykuł 120 Kodeksu Pracy, który stanowi, że w przypadku, gdy dojdzie do wyrządzenia szkody osobie trzeciej przez pracownika w wyniku nienależytego wykonania czy też niewykonania obowiązków pracowniczych w sposób zawiniony, do naprawienia szkody zobowiązany jest wyłącznie pracodawca.
W sytuacji, w której pracodawca naprawi szkodę, przysługuje mu w stosunku do pracownika regres.
Czyli krótko mówiąc pracownik odpowiada względem pracodawcy na zasadach określonych w Kodeksie Pracy 👇.
Odpowiedzialność kierownika budowy z winy nieumyślnej
I teraz musimy rozważyć dwa przypadki.
Pierwszy, gdy do wyrządzenia szkody dojdzie w wyniku działania z winy nieumyślnej. I to będzie raczej najczęstszym przypadkiem.
W takiej sytuacji ograniczona jest odpowiedzialność pracownika względem pracodawcy.
To znaczy odpowiada w zakresie rzeczywistej wysokości szkody, ale jest to ograniczone maksymalnie do wysokości trzy miesięcznego wynagrodzenia za pracę.
Bierzemy pod uwagę wysokość wynagrodzenia z dnia wyrządzenia szkody.
Odpowiedzialność kierownika budowy z winy umyślnej
Drugi przypadek, uważam, że będzie rzadkością.
Ponieważ mówimy tutaj jednak o samodzielnej funkcji w budownictwie, podmiocie profesjonalnym.
Ale gdyby wyjątkowo doszło do wyrządzenia szkody z winy umyślnej, wtedy pracownik już nie jest chroniony tym ograniczeniem.
Czyli w takiej sytuacji odpowiada w pełnej wysokości szkody, którą pokrył pracodawca.
Oczywiście w tym zakresie ciężar udowodnienia, że rzeczywiście kierownik budowy w ramach swoich obowiązków pracowniczych w sposób zawiniony wyrządził szkodę ➡ ciężar udowodnienia wszystkich przesłanek będzie spoczywał na pracodawcy.
Odpowiedzialność kierownika budowy na etacie
Filip Pachla: Rozumiem. A w takim razie jakie są przesłanki odpowiedzialności cywilnej kierownika budowy właśnie względem pracodawcy?
Ja [KS] (2:28 – 4:20)
Ta odpowiedzialność jest zbliżona do odpowiedzialności deliktowej, o której rozmawialiśmy w poprzednim odcinku ⏩⏩ tutaj.
Czyli tej odpowiedzialności z art. 415 i następne Kodeksu Cywilnego.
Przy czym jeżeli chodzi o Kodeks Pracy, to mamy tutaj w szczególny sposób to uregulowane.
Punktem wyjścia będzie art. 114 Kodeksu Pracy. I teraz przesłanki mamy następujące:
1️⃣ Mamy delikt, ale w zakresie niewykonania bądź nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych musi wystąpić wina – umyślna bądź nieumyślna.
2️⃣ Do tego wystąpi szkoda i 3️⃣ związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy działaniem bądź zaniechaniem pracownika, a wyrządzoną szkodą. W naszym przypadku pracownik to kierownik budowy.
I tu w zakresie przesłanek, jeżeli mówimy o tym bezprawnym zachowaniu, czyli niewykonanie, nienależyte wykonanie obowiązków, to chciałabym zwrócić uwagę, że dotyczy to całego zakresu obowiązków pracowniczych.
Punktem wyjścia na pewno będą przepisy prawa budowlanego, bo one stanowią o istocie funkcji i w sposób naturalny wyznaczają szereg obowiązków. Ale może się w umowie o pracę pojawić jeszcze kilka dodatkowych obowiązków.
Z perspektywy Kodeksu Pracy i odpowiedzialności cywilnoprawnej pracownika każdy obowiązek podstawowy i dodatkowy podlega temu reżimowi odpowiedzialności.
Ochrona kierownika budowy na etacie
Ale mam też dobrą wiadomość. Te przepisy dotyczące przesłanek odpowiedzialności pracownika, czyli art. 114 i następne, mają charakter jednostronnie, bezwzględnie obowiązujący.
Mówiąc w uproszczeniu, jest to bardzo dobra wiadomość dla pracowników. Ponieważ odpowiedzialność może być uregulowana w umowie o pracę tylko w sposób korzystniejszy aniżeli w przepisach.
Natomiast gdyby się okazało, że w umowie, czy też w układzie (zbiorowym pracy) pracodawca chciałby wyostrzyć odpowiedzialność pracownika, takie przepisy będą nieważne w świetle art. 18 Kodeksu Pracy.
Filip Pachla: A czy na gruncie prawa pracy również są przypadki wyłączające odpowiedzialność cywilną za szkody?
Ja [K.S.]( 4:23 – 9:50)
Tak, jak najbardziej. I tutaj również odniesiemy się do naszej poprzedniej rozmowy, ponieważ w dwóch przypadkach nam się pokryją przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności.
Mówimy tutaj o przypadkach, gdy wyłączamy tą przesłankę bezprawności, czyli tak zwane kontratypy, o których poprzednio wspomniałam. Na gruncie odpowiedzialności pracownika mamy takie cztery przypadki.
1️⃣ Działanie na polecenie przełożonego, o ile oczywiście nie jest ono sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.
2️⃣ Działanie w zakresie dopuszczalnego ryzyka działalności pracodawcy.
3️⃣ Działanie w obronie własnej, obronie koniecznej.
Jeżeli chodzi o obronę konieczną, to w tym zakresie mamy tutaj takie przypadki, w której wystąpi bezpośredni, bezprawny zamach na dobro kierownika budowy bądź innej osoby. I w sytuacji, w której kierownik odeprze to działanie i spowoduje szkodę u sprawcy, też mamy wyłączoną odpowiedzialność.
4️⃣ I stan wyższej konieczności. Jeżeli chodzi o stan wyższej konieczności, to tak jak poprzednio wyjaśniałam, musi dojść do sytuacji, w której dochodzi do wyrządzenia szkody. Przy czym kierownik budowy w tej sytuacji poświęca dobro niższej wartości, ratując dobro oczywiście wyższej wartości.
Myślę, że najlepszym przykładem są zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. KB ratując na przykład zdrowie – unikając wypadku na budowie – poświęca jakieś dobro materialne.
A dwa pozostałe (1️⃣i 2️⃣ powyżej) są charakterystyczne już dla Kodeksu Pracy 👇.
Działanie w zakresie dopuszczalnego ryzyka działalności pracodawcy – odpowiedzialność kierownika budowy
Ja podam taki przykład z praktyki, gdzie kierownik budowy zatrudniony był przez wykonawcę.
Wykonawca, który stale realizuje duże przedsięwzięcia w ramach generalnego wykonawstwa.
I sytuacja była tego typu, że wykonawca stosował w zakresie określonych robót swoją wypracowaną technologię. I brał pod uwagę, że niestety w niektórych przypadkach może dojść do konieczności jakichś robót zamiennych, dodatkowych. Albo po prostu pojawi się usterka, którą trzeba wkalkulować w zakres tych robót.
Właśnie w takim przypadku, jeżeli pracodawca ma utrwaloną jakąś technologię czy stałą praktykę przy realizacji robót i doszłoby do wyrządzenia szkody, to pomimo tego, że kierownik budowy kieruje tymi robotami, to działa właśnie w zakresie dopuszczalnego ryzyka działalności pracodawcy.
Zatem nie odpowiada za wyrządzenie szkody.
Działanie na polecenie pracodawcy – odpowiedzialność kierownika budowy
No i czwarty przypadek, działanie na polecenie pracodawcy.
No właśnie, co z działaniem na polecenie pracodawcy ❓
Czy w przypadku wystąpienia szkody odpowiada kierownik budowy ❓
Musimy rozpocząć analizę od art. 100 Kodeksu Pracy. I teraz przepis ten mówi nam tak 👉 pracownik ma obowiązek realizować obowiązki pracownicze w sposób sumienny i staranny, ale jednocześnie ma obowiązek stosować się do poleceń przełożonego.
Czyli nawet mamy troszkę to rozszerzone, nie tyle pracodawcy, co jeszcze szerzej przełożonego.
W przypadku kierownika budowy akurat mamy specyficzny rodzaj stanowiska pracy, bo to kierownik będzie kierował robotami. Zatem to on będzie tak naprawdę tą „osobą przełożoną” względem ewentualnie pozostałych pracowników, bądź innych robotników budowlanych z zewnątrz.
Dlatego podam kilka praktycznych wskazówek do wykorzystania 👇👇👇.
Odpowiedzialność kierownika budowy na etacie
Odpowiedzialność kierownika budowy – praktyczne wskazówki
Otóż z tymi poleceniami to jest tak 👉 jeżeli polecenie jest sprzeczne z prawem albo z umową o pracę, to w takiej sytuacji pracownik ma obowiązek odmówić tego polecenia.
Tylko jak wiemy w praktyce może być to trudne. Bardzo często na kierownika budowy naciska wykonawca lub inwestor w zależności od tego, który z nich będzie pracodawcą.
No to może być rzeczywiście trudno wybrnąć z takiej sytuacji.
Ale tutaj poradziłabym kilka takich wskazówek praktycznych.
🔶 Jeżeli okaże się, że kierownik budowy otrzymuje polecenie, które w sposób oczywisty na przykład będzie zagrażało bezpieczeństwu i higienie pracy, to Kodeks Pracy umożliwia, żeby od razu takiemu poleceniu po prostu odmówić.
🔷 Inny przypadek, jeżeli kierownik wie, że realizacja danego polecenia naruszyłaby przepisy prawa budowlanego / warunki techniczne. Myślę, że intuicyjnie Państwo (słuchacze) będziecie w stanie sprostać tej ocenie. Ponieważ to są takie naturalne obowiązki wynikające po prostu z prawa budowlanego, z wiedzy technicznej.
W takiej sytuacji radziłabym odmówić wykonania polecenia. Ponieważ poza odpowiedzialnością cywilnoprawną jeszcze mamy odpowiedzialność zawodową.
A to są dwie niezależne podstawy.
Kiedy kierownik budowy nie musi odmawiać wykonania polecenia pracodawcy ?
Natomiast mogą być takie przypadki i z takimi również się w praktyce spotkałam.
Pracodawca (załóżmy – wykonawca) zatrudnia kierownika budowy i poleca mu zastosowanie jakiejś technologii. Albo jakiegoś materiału, który jest równorzędny, ale mimo wszystko z perspektywy pracodawcy jest to tańsze rozwiązanie. Zatem naciska, żeby wybrać akurat takie.
Teraz kierownik budowy oceniając tą sytuację wie, że nie narusza w sposób oczywisty swoich obowiązków, nie narusza też przepisów prawa, ale jest to rozwiązanie wątpliwe, może spowodować szkodę.
🔔 W takiej sytuacji należałoby poprosić pracodawcę, żeby wydał to polecenie na piśmie. Kierownik budowy powinien się do niego ustosunkować wskazując swoje wątpliwości.
I tutaj radziłabym się skupić na konsekwencjach i ryzyku powstania szkód.
W sytuacji, w której pracodawca upiera się, że podejmuje to ryzyko, to powinien również na piśmie to potwierdzić.
I to jest jedyny przypadek, w którym kierownik będzie w stanie później obronić się w przypadku roszczenia odszkodowawczego.
Filip Pachla: A co w przypadku, kiedy szkoda powstaje w wyniku działania kilku pracowników? W tym kierownika budowy, kierownika robót?
Ja [KS] (9:52 – 12:58)
No właśnie. Tutaj jest złożona sytuacja.
Tak naprawdę każdy stan faktyczny będziemy musieli analizować osobno. Ale ogólne reguły wynikają z art. 118 Kodeksu Pracy. Przewiduje on sytuację, gdzie do powstania szkody dojdzie w wyniku działania kilku pracowników.
I teraz zasada jest taka, że każdy względem pracodawcy będzie odpowiadał w części adekwatnie do stopnia przyczynienia się do szkody i stopnia winy.
Gdyby się okazało, że pracodawca jest w stanie udowodnić, że pracownicy wspólnie doprowadzili do szkody, ale nie jest w stanie wskazać w jakiej części, w jakim zakresie, kto bardziej, to przepis pozwala w tej sytuacji o przyznanie odszkodowania w częściach równych. Od każdego z pracowników.
Współodpowiedzialność kierownika budowy i kierownika robót
Ja podam może taki przykład.
Może dojść do tej współodpowiedzialności właśnie i z robotnikami budowlanymi i z kierownikiem robót. Jeżeli dotyczy to określonego odcinka robót, na którym również mamy kierownika robót.
I w praktyce spotkałam się z dwoma takimi sytuacjami.
To znaczy mamy wykonawcę, który zatrudnia kierownika budowy i kierownika robót. I teraz dochodzi na jakimś konkretnym odcinku, na którym również jest ten kierownik robót – do nienależytego wykonania danego zakresu.
Jeżeli w zakresie nadzoru kierownik budowy i kierownik robót wydaje polecenia, w sposób czynny i aktywny wpływa na tych robotników, żeby oni dokonali poprawy, żeby coś naprawili. Albo w skrajnych przypadkach, jeżeli kierownik budowy wstrzyma roboty wpisem do dziennika budowy, to w takiej sytuacji, jeżeli mimo wszystko doszłoby do szkody, a może tak się zdarzyć, to odpowiedzialność będą ponosili robotnicy.
Tylko wszystko będzie zależało od tego, czy w materiale dowodowym udowodni się, że w sposób staranny było prowadzone kierownictwo tej budowy.
✳✳✳
Posłuchaj koniecznie:
#PrawoInżyniera 22 | Projektant: prawa, obowiązki i odpowiedzialność. cz. 1
✳✳✳
Współodpowiedzialność kierownika budowy z wykonawcą – Przykład z praktyki
Drugi przykład.
Miałam taki przypadek w praktyce, w którym kierownik budowy właśnie w sposób aktywny wpływał na robotników. Jednak w pewnym momencie, gdy opuścił już teren budowy, robotnicy doszli do wniosku, że ukryją swoje zaniedbania. Tym samym naiwnie sądząc, że umniejszą odpowiedzialność – mimo wszystko dalej brnęli w tą szkodę. I tylko po to, żeby po prostu pozakrywać wcześniejsze błędy.
No i w takiej sytuacji, gdy sprawa trafiła do sądu, to okazało się, że rzeczywiście kierownik tutaj należycie sprawował swoje obowiązki. Tylko nie był w stanie po prostu uniknąć tej szkody, więc był z takiej odpowiedzialności zwolniony.
🔻Gorszy przypadek jest wtedy, kiedy kierownik to toleruje.
Jeżeli toleruje i nie mamy żadnego śladu dowodowego, ani notatki sporządzonej, ani dokumentacji. Nie mamy też jakiejś korespondencji mailowej, w której kierownik na przykład sygnalizuje pracodawcy, że dochodzi do stałych zaniedbań i on nie jest w stanie powstrzymać tych robót w taki nienależyty sposób realizowanych, no to tutaj będzie gorzej.
Dlatego, że odpowiedzialność wtedy będzie podzielona pomiędzy pracowników.
A Sąd Najwyższy wskazuje, że kierownik budowy, jako ta osoba, która pełni samodzielną funkcję, powinna odpowiadać w stopniu wyższym.
Filip Pachla: Dobrze, a jeżeli do naprawienia szkody osoby trzeciej zobowiązany jest pracodawca, czy to wyklucza żądanie odszkodowania bezpośrednio od kierownika budowy?
Ja [KS] (13:00 – 17:33)
No właśnie, tu podam taki ciekawy przykład z praktyki.
Jest on ciekawy, dlatego że mamy dwóch pracodawców pozwanych. Jest kierownik budowy i jeszcze kierownik robót, a doszło w tym przypadku do wypadku na budowie.
Najpierw zasygnalizuję, że zgodnie z artykułem 120 KP, jeżeli w sposób zawiniony pracownik doprowadzi do wyrządzenia szkody osobie trzeciej, to odpowiedzialny jest wyłącznie pracodawca.
I teraz jak to wygląda w praktyce ❓
Stan faktyczny był następujący.
Dwóch pracodawców realizowało roboty budowlane, które polegały na budowie budynku wielorodzinnego, budynku mieszkalnego. Robotnicy pracowali nad piątą kondygnacją mieszkalną na stropie i akurat murowali tam bodajże komin wentylacyjny.
Kilku było tych robotników na tym stanowisku pracy. W pewnym momencie jeden z nich w sposób akurat usprawiedliwiony opuścił miejsce pracy. I opuścił je schodząc z budynku na ziemię poprzez zwyczajowo przyjętą trasę na tej budowie.
Ale niestety ta trasa wyglądała w ten sposób, że pan schodził przez balkon, który w ogóle nie był zabezpieczony barierką, a o wylewkę tego balkonu były tylko położone deski.
One też nie były w żaden sposób zabezpieczone. Brakowało też zabezpieczeń przed elementami, które spadały z góry.
I co się stało ? 👇
Obowiązki BHP a odpowiedzialność cywilna kierownika budowy
Pan oczywiście, ponieważ było to zwyczajowo przyjęte (kierownik budowy i kierownik robót tolerowali taką praktykę) – zszedł tą niezabezpieczoną trasą.
W tym czasie jego kolega, który został na tym stropie, nad piątą kondygnację mieszkalną, chciał sobie uporządkować stanowisko pracy – była tam niezamocowana do dachu krokiew, którą zostawiła poprzednia ekipa.
I pan w taki bardzo niedbały sposób po prostu ją przesunął, nie zważając w ogóle na jakieś zasady bezpieczeństwa. Ta krokiew obsunęła się i spadła na dół, uderzając tego pracownika, który schodził po deskach.
Uderzyła go w głowę, plecy, ramię. Na początku wydawało się, że ten uszczerbek na zdrowiu może nie będzie aż tak duży.
No, ale niestety skutki okazały się tragiczne.
Biegły sądowy ocenił uszczerbek na zdrowiu do 45%.
Wypadek na budowie – odpowiedzialność kierownika budowy za uszczerbek na zdrowiu
Tutaj niestety doszło nie tylko do stłuczenia mózgu, ale także były złamania w obrębie kręgosłupa, w obrębie splotu barkowego, łopatki. Tam było bardzo dużo różnego rodzaju urazów.
Poszkodowany był niezdolny do pracy. Według opinii lekarskich (które potwierdziła opinia biegłego w sprawie sądowej) w zasadzie leczenie było ukierunkowane tylko na uśmierzenie bólu i do końca życia rehabilitacja.
No i wtedy w akcie desperacji pan doszedł do wniosku, że pozwie nie tylko pracodawców, ale także pozwie kierownika budowy i kierownika robót, no bo chciał zwiększyć swoje szanse na uzyskanie jak największego odszkodowania.
I sąd pierwszej instancji nie miał żadnych wątpliwości i powiedział tak. 👉Jest art. 120 Kodeksu Pracy, w związku z tym odpowiadają wyłącznie pracodawcy.
I zwolnił, krótko mówiąc, kierownika budowy i kierownika robót od odpowiedzialności.
Ale poszkodowany złożył apelację i sąd drugiej instancji zaczął się zastanawiać, czy to nie są szczególne stanowiska pracy, bo jednak są to samodzielne funkcje w budownictwie.
Odpowiedzialność cywilna kierownika budowy na etacie – orzecznictwo
No i batalia znalazła swój finał w Sądzie Najwyższym.
I Sąd Najwyższy orzekł w ten sposób:
✳ Rzeczywiście w pierwszej kolejności odpowiadają pracodawcy. I taka jest zasada kodeksowa.
✳ Ale ochrona pracownika z punktu widzenia art. 120 nie może się odbyć kosztem poszkodowanego. I teraz co się dzieje ?
Sąd Najwyższy stwierdził, że odpowiedzialność pracownika – w tym przypadku kierownika budowy i kierownika robót- będzie miała charakter subsydiarny.
To w praktyce oznacza, że w pierwszej kolejności mamy zasądzone roszczenie od pracodawców, ale gdy oni są niewypłacalni (tam bodajże jeden był nawet już w stanie upadłości), to w takiej sytuacji, gdy nie ma możliwości uzyskania odszkodowania od pracodawcy, w drugiej kolejności (tak jakby na drugiej linii frontu), odpowiada pracownik.
Odpowiedzialność kierownika budowy na etacie
Odpowiedzialność pracodawcy i kierownika budowy za szkodę – wyjątki
👆 Czyli powyższy przypadek to jest wyjątek, ale mimo wszystko może się taka sytuacja zdarzyć.
Co do kierownika robót, jeszcze taką uwagę tutaj wskażę, że sąd bardzo skrupulatnie w takiej sytuacji bada, jaki to był dokładnie odcinek robót, na którym doszło do wypadku.
I krótko mówiąc też, czy w ramach uprawnień konkretnego kierownika robót, czy rzeczywiście on nadzorował, czy był w stanie nadzorować dany odcinek.
I wtedy tylko kierownik odpowiada jako współodpowiedzialny.
Zatem zdecydowanie łatwiej, jeżeli chodzi o wykazanie przesłanego odpowiedzialności kierownika budowy.
Ale do takich sytuacji również może dojść.
Filip Pachla: Pani mecenas, jeszcze jedno pytanie. Jakość realizowanych prac przez wykonawcę. Czy kierownik budowy za nie odpowiada?
Ja [KS] (17:38 – 21:40)
To jest też taki temat, który jest osią ostrych sporów pomiędzy wykonawcą i inwestorem.
Także bardzo często tego doświadczam. W umowach o roboty budowlane najczęściej też spotykam się z takim zapisem, gdzie inwestor zrzuca obowiązek zapewnienia kierownictwa budowy na wykonawcę.
Tylko nie ukrywam, że ci spośród moich klientów, którzy realizują stale duże obiekty w ramach generalnego wykonawstwa, rzeczywiście zatrudniają na umowę o pracę kierownika budowy. I również nawet kilku kierowników robót.
Więc jest to taka powiedzmy już ugruntowana praktyka.
I teraz jak to będzie wyglądało w praktyce ?
Znowu posłużę się przykładem 👇👇👇.
Odpowiedzialność kierownika budowy za jakość robót – Przykład z praktyki
Kilka lat temu był taki ciekawy proces przed jednym z sądów okręgowych. I sytuacja wyglądała w ten sposób.
Mieliśmy inwestora prywatnego, który budował dom jednorodzinny.
Umowa była podpisana z wykonawcą. Klasyczna umowa o roboty budowlane. Ale akurat w tym przypadku Pan doszedł do wniosku, że chce mieć swojego kierownika budowy, który będzie nadzorował.
W związku z tym podpisał drugą umowę z kierownikiem, który akurat prowadził działalność gospodarczą. Więc mamy dwie umowy. No i teraz doszło do licznych usterek, które dopiero wyszły tak naprawdę przy odbiorze końcowym.
To były usterki, które dotyczyły bardzo różnego zakresu robót. Począwszy od drenażu, tam był jeszcze problem z izolacją pionową, ale też więźba dachowa, do tego otwór w stropie na schody. Tam w bardzo różnych obszarach tego budynku pojawiały się usterki.
No i Pan dokonał oszacowania strat. Zrobił kosztorys naprawczy.
Około 40 tysięcy złotych wyszło. I zastanawiał się, kogo pozwać.
Doszedł do wniosku, że wykonawca na pewno będzie odpowiadał, bo to jest jakość.
Ale z drugiej strony był też przecież mój kierownik budowy, który miał nadzorować i zapobiegać takim sytuacjom.
Więc pozywam jednego i drugiego.
I co się stało ❓ 👇
Odpowiedzialność kierownika budowy za jakość robót- kluczowy dowód w sprawie
Powołany był dowód z opinii biegłego sądowego i sąd pierwszej instancji powiedział, że biegły nie pozostawił wątpliwości. Wady i usterki były bardzo oczywiste. W związku z tym wynikały one z błędu wykonawstwa, błędnej stosowanej technologii przy tych robotach.
Także odpowiedzialność wykonawcy jest oczywista.
Ale w przypadku kierownika budowy biegły pozostawił sądowi ocenę i powiedział, że należy zbadać dokumentację, przede wszystkim dziennik budowy i zobaczyć w jaki sposób ten kierownik podchodził do swoich obowiązków. Czy w sposób należyty ?
Bo jeżeli tak, to w takiej sytuacji odpowiedzialność będzie tylko po stronie wykonawcy.
Ale jeżeli nie, no to będą oba podmioty współodpowiedzialne. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego okazało się, że dziennik budowy nie był należycie prowadzony. Brakowało wielu wpisów 👇.
Najważniejsze są dowody w sprawie !
Ale co gorsze nie było żadnego śladu po tym, żeby kierownik w aktywny sposób wpływał na wykonawcę i żeby korygował jego błędy. Tak naprawdę jego rola ograniczała się do kilku wizyt na budowie, ale nie było żadnego materiału dowodowego potwierdzającego, że ta rola była aktywna.
I sąd uznał w takiej sytuacji, że będzie współodpowiedzialność zarówno kierownika jak i wykonawcy.
Ale niestety, ponieważ kierownik ma samodzielną funkcję w budownictwie, miał tutaj podpisaną niezależnie umowę jako podmiot gospodarczy, sąd uznał, że jego stopień winy i przyczynienia się do szkody jest wyższy.
I na podstawie opinii biegłego było tutaj w odpowiednich proporcjach zasądzone odszkodowanie. Finalnie puenta z uzasadnienia tego wyroku, która myślę, że bardzo dobrze ilustruje też z perspektywy odpowiedzialności cywilnoprawnej rolę kierownika budowy – jest taka👇:
🔔 Mianowicie kierownik budowy to jest funkcja, która w sposób czynny ma wpływać na inwestora poprzez korygowanie ewentualnych jego błędnych decyzji, ale także na wykonawcę w zakresie właśnie realizacji zgodnie z projektem, przepisami i sztuką budowlaną.
Sądy stoją jednoznacznie i zgodnie na stanowisku, że kierownik budowy ma zapobiegać samowoli budowlanej, ale także realizacji czy wznoszenia obiektów niezgodnie z projektem i niezgodnie z przepisami prawa.
Filip Pachla:
Dziękuję za rozmowę.
Moim gościem była radczyni prawna Katarzyna Sabynicz.
Ja [KS]: Dziękuję bardzo.
Odpowiedzialność cywilna kierownika budowy – potrzebujesz pomocy ?
Mam nadzieję, że przykłady z praktyki, które podałam w wywiadzie są dla Ciebie przydatne.
Tak naprawdę cały problem odpowiedzialności cywilnoprawnej kierownika budowy sprowadza się do kwestii dowodowych.
Bardzo często udzielam konsultacji prawnych kierownikom budowy i inspektorom nadzoru inwestorskiego.
Każdy pyta, jak się zabezpieczyć ?
✳ Oczywiście, jeśli jesteś KB albo INI prowadzącym działalność gospodarczą, to musisz mieć solidną i bezpieczną umowę o pełnienie swojej funkcji.
To jest najlepszy fundament pod ewentualny proces sądowy.
✳ Z kolei pracownik na etacie (np. KB zatrudniony u wykonawcy albo inwestora) też ma możliwość się zabezpieczyć. Zwłaszcza, gdy naciska na niego pracodawca, a jak wiadomo to KB pełni samodzielną funkcję obarczoną odpowiedzialnością.
Jeśli masz konkretny problem na budowie i szukasz skutecznego rozwiązania prawnego, to zapraszam do kontaktu.
Mogę również podpowiedzieć jak uniknąć problemów w przyszłości – zawsze lepiej zapobiegać niż leczyć.
Wystarczy kliknąć w poniższą grafikę i wybrać dogodną formę konsultacji ze mną 📧📞.
Odpowiedzialność kierownika budowy na etacie
Katarzyna Sabynicz
radca prawny
✳✳✳
Prawo budowlane zmiany 2026
Weszła w życie ogromna nowelizacja, o której pewnie każdy na budowie już słyszał od wielu miesięcy – Prawo budowlane zmiany 2026.
Zmian jest sporo, dlatego warto uporządkować wiedzę.
Zapraszam również do odsłuchania wywiadu, którego miałam przyjemność udzielić dla Strefy Budownictwa 
. Przedstawiłam najważniejsze zmiany w prawie dla branży budowlanej na rok 2026. Nie tylko w zakresie stricte ustawy Prawo budowlane, ale znacznie szerzej.
Koniecznie posłuchaj tutaj:
Dlatego ustawodawca m.in. rozszerzył katalog obiektów budowlanych i robót budowlanych [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }