Prawo budowlane zmiany 2026

Weszła w życie ogromna nowelizacja, o której pewnie każdy na budowie już słyszał od wielu miesięcy – Prawo budowlane zmiany 2026.

Zmian jest sporo, dlatego warto uporządkować wiedzę.

Zapraszam również do odsłuchania wywiadu, którego miałam przyjemność udzielić dla Strefy Budownictwa 👍. Przedstawiłam najważniejsze zmiany w prawie dla branży budowlanej na rok 2026. Nie tylko w zakresie stricte ustawy Prawo budowlane, ale znacznie szerzej. 

Koniecznie posłuchaj tutaj:🎧

 

 

Prawo budowlane zmiany 2026

Zmiany ustawy Prawo budowlane wynikają z potrzeby dalszego upraszczania  i przyspieszania procesu inwestycyjno-budowlanego.

Dlatego ustawodawca m.in. rozszerzył katalog obiektów budowlanych i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. A także zwolnionych z obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi administracji publicznej, które obecnie wymagają pozwolenia na budowę.

Ponadto, wprowadza się rozwiązania eliminujące wątpliwości interpretacyjne zgłaszane przez uczestników procesu budowlanego oraz organy administracji publicznej właściwe w sprawach budowlanych.

Korzyścią dla inwestorów będzie deregulacja w zakresie postępowania naprawczego – rozszerzono tzw. uproszczone postępowanie legalizacyjne.

 

Kompleksowe zestawienie zmian, które przygotowałam przyda się:

🔸 inżynierom budownictwa,

🔹 architektom,

🔸 deweloperom,

🔹 prywatnym inwestorom.

Dla każdego cos  miłego!

Startujemy 😄

 

Nowe definicje w prawie budowlanym 2026

Deregulacja przenosi do Prawa budowlanego część definicji z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Niektóre z nich modyfikuje. Ponadto wprowadza też zupełnie nowe definicje.

📌 Na przykład wyjaśnia pojęcie:

– budynku mieszkalnego wielorodzinnego – należy przez to rozumieć budynek służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych niebędący budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym;

– budynku gospodarczego – należy przez to rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych;

– budynek zamieszkania zbiorowego – należy przez to rozumieć budynek przeznaczony do okresowego pobytu ludzi, w szczególności hotel, motel, pensjonat, dom wypoczynkowy, dom wycieczkowy, schronisko młodzieżowe, schronisko, internat, dom studencki, budynek koszarowy, budynek zakwaterowania na terenie zakładu karnego, aresztu śledczego, zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich lub budynek socjalny. A także budynek przeznaczony do stałego pobytu ludzi, w szczególności placówkę opiekuńczo-wychowawczą, z wyłączeniem placówki opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, dom rencisty i dom zakonny;

– budynku rekreacji indywidualnej – należy przez to rozumieć budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku;

– wiaty – należy przez to rozumieć budowlę nie w pełni wydzieloną z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, która jest trwale związana z gruntem, posiada fundamenty i dach;”,

– zabudowy jednorodzinnej – należy przez to rozumieć jeden budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespół takich budynków, wraz z garażami lub budynkami gospodarczymi;

– działki budowlanej – należy przez to rozumieć działkę budowlaną w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.);

– magazynu energii elektrycznej – należy przez to rozumieć magazyn energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 10k ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, z późn. zm.). A także instalację umożliwiającą magazynowanie energii elektrycznej i wprowadzenie jej do instalacji elektrycznej obiektu budowlanego lub bezpośrednie zasilanie urządzeń budowlanych.

Odstępstwo od warunków technicznych

Prawo budowlane zmiany 2026.

Kolejna ważna zmiana (art. 9 pr. bud.) ➡ odstępstwa od przepisów technicznobudowlanych.

Wniosek do ministra (który ustanowił przepisy techniczno-budowlane) w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo organ administracji architektoniczno-budowlanej składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.

Zmiana polega na tym, że wniosek będzie zawierał m.in.:

– propozycje rozwiązań zamiennych tylko, jeżeli istnieją możliwości techniczne ich zastosowania.

Odstępstwo od warunków technicznych dalsze zmiany 2026

Dodatkowo, nie będzie wymogu uzyskiwania zgody na odstępstwo, w przypadku przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania istniejących obiektów budowlanych, jeżeli na rozwiązania zamienne w stosunku do wymagań w zakresie ochrony:

1️⃣ higieny i zdrowia, wyrazi zgodę państwowy wojewódzki inspektor sanitarny.

2️⃣ środowiska – inwestor uzyska pozytywną opinię wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

3️⃣ bezpieczeństwa i higieny pracy – wyrazi zgodę państwowy wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy.

Rozwiązania zamienne, o których mówię w powyższych punktach, po spełnieniu określonych warunków zamiennych nie mogą powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. A w stosunku do obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego – ograniczenia dostępności dla potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami.

Wprowadzone zmiany pozwolą na odciążenie organów administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie wydawania przedmiotowych odstępstw. Nastąpi tutaj przekazanie wskazanych uprawnień na organ, który posiada do tego odpowiednie kompetencje.

Zmiana będzie również korzystna dla inwestorów, gdyż przyczyni się do skrócenia procesu inwestycyjnego 👍.

Odwołania od decyzji

Prawo budowlane zmiany 2026 – co jeszcze nowego ❓

Odwołanie od decyzji lub zażalenie na postanowienie musi zawierać:

1️⃣ zarzuty odnoszące się do decyzji lub postanowienia,

2️⃣ zakres żądania będącego przedmiotem odwołania lub zażalenia oraz

3️⃣ wskazywać dowody uzasadniające to żądanie.

Zmianę znajdziesz w nowym przepisie art. 10b Prawa budowlanego.

W ten sposób ustawodawca chce ukrócić praktyki składania odwołań w sytuacjach, gdy nie było żadnego uzasadnionego powodu.

Idziemy w kierunku odciążania organów od niepotrzebnego procedowania w takich sprawach.

A także miejmy nadzieję, że nowe wymogi formalne ostudzą niektórych w zakresie składania odwołania / zażalenia tylko po to, by zablokować komuś inwestycje na zasadzie „nie bo nie”.

Elektroniczny dziennik budowy i elektroniczne książki obiektu budowlanego

Mamy wydłużony termin w zakresie obowiązku korzystania z elektronicznego dziennika budowy.

Dziennik budowy w postaci papierowej wydaje się do dnia do 31 grudnia 2031 roku (wcześniej był to rok 2029).

Do tego samego terminu właściciele i zarządcy obiektów budowlanych, którzy dotychczas prowadzili książki obiektu w formie papierowej, będą zobowiązani do przejścia na wersję elektroniczną.

Zatem obowiązkowe c-KOB dopiero od 1 stycznia 2032.

✳✳✳

Odpowiedzialność osób pełniących samodzielne funkcje na budowie – koniecznie posłuchaj PODCASTU:

 Odpowiedzialność inspektora nadzoru inwestorskiego

 Kierownik budowy a odpowiedzialność cywilna – co warto wiedzieć?

 Projektant: prawa, obowiązki i odpowiedzialność

✳✳✳

Zmiana katalogu inwestycji niewymagających pozwolenia na budowę

Najbardziej odczujemy w praktyce rozszerzenie katalogu inwestycji niewymagających pozwolenia na budowę. Przyczyni się to do uproszczenia i zmniejszenia kosztów budowy / realizacji innych robót budowlanych.

Zatem nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagają zgłoszenia, m.in:

• wolno stojące, do dwóch kondygnacji budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m2 , których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Potrzebne będzie zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektonicznobudowlanym.

Potrzeba wprowadzenia zmian wynika z konieczności zapewnienia prostych rozwiązań prawnych umożliwiających budowę budynków użyteczności publicznej służących lokalnym społecznościom. Mają poprawić dostęp oraz pozwolić na zaspokajanie potrzeb życiowych związanych m.in. z  kultem religijnym, oświatą, działalnością leczniczą, społeczną lub socjalną czy obsługą pocztową.

• wolno stojące przydomowe budowle ochronne o powierzchni użytkowej do 35 m2 przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego .Włącznie z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Potrzebne będzie zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym.

Obiekty i roboty niewymagające pozwolenia na budowę 2026

Prawo budowlane zmiany 2026.

A teraz coś dla branży telekomunikacyjnej oraz uproszczenia w zakresie OZE.

Nie wymagają decyzji, ale wymagają zgłoszenia:

 🔶wolno stojące kontenery telekomunikacyjne o powierzchni zabudowy do 35 m2. Wraz z instalacjami i przyłączami elektroenergetycznymi i telekomunikacyjnymi oraz związanymi z nimi sieciami.

 🔷 kontenery telekomunikacyjne o wysokości do 3 m i powierzchni zabudowy do 35 m2. Wraz z instalacjami i przyłączami elektroenergetycznymi i telekomunikacyjnymi oraz związanymi z nimi sieciami.

 🔶 wolno stojące magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej większej niż 300 kWh i nie większej niż 2000 kWh.

UWAGA!

Budowa wyżej wymienionych obiektów wymagać będzie:

• zgłoszenia z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym,
• sporządzenia projektu technicznego,
• ustanowienia kierownika budowy oraz
• wykonania powykonawczej inwentaryzacji geodezyjnej.

Dla tych inwestycji nie trzeba pozwolenia na budowę

Prawo budowlane zmiany 2026 – co jeszcze nowego ❓

Również wybudujesz bez pozwolenia, ale na zgłoszenie przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy większej niż 35 m2:

1. niezadaszonych,
2. zadaszonych, o powierzchni dachu nie większej niż 50 m2;”,

Uzasadnieniem dla odrębnego uregulowania budowy tarasów zadaszonych oraz bez zadaszenia są względy bezpieczeństwa. Duże powierzchniowo zadaszenia, z uwagi na bezpieczeństwo dla ich użytkowników, powinny być projektowane i budowane przez osoby posiadające uprawnienia budowlane 👷‍♀️👷‍♂️.

Ponadto, na samo zgłoszenie wybudujesz wolno stojące parterowe budynki rekreacji indywidualnej, o powierzchni zabudowy:

1. do 35 m2,
2. powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2. Przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m.
   Przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki;

Na koniec jeszcze wspomnijmy o budowie na zgłoszenie :

• zbiorników na wody opadowe lub roztopowe – o łącznej pojemności od 5 m3 do 15 m3 – standardowe zgłoszenie.
• zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o pojemności od 5 m3 do 30 m3 dla rolnictwa (obiekty gospodarcze związane z produkcją rolną i uzupełniające zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej) – standardowe zgłoszenie.
• przepustów o długości nie większej niż 20 m oraz przekroju wewnętrznym nie mniejszym niż 0,85 m2 i nie większym niż 3 m2.

Obiekty te są na tyle proste (prefabrykowane), że nie powinny wymagać pozwoleń na budowę. A z drugiej strony są niezbędne z uwagi na konieczność przeprowadzenia cieków przez nasyp drogi.

Stąd wystarczająca jest procedura zgłoszenia.

Bez pozwolenia i bez zgłoszenia

Prawo budowlane zmiany 2026 – ciąg dalszy uproszczeń !😊

Bez decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia wybudujesz:

1️⃣ szatnie, zadaszenia, trybuny przy boiskach szkolnych, kortach tenisowych, bieżniach itp. o powierzchni zabudowy nie większej niż 25 m2 i wysokości nie większej niż 3 m. Łączna liczba na działce nie może przekraczać 5 na każde 10 000 m2 powierzchni działki.

2️⃣ baseny i oczka wodne o powierzchni nie większej niż 50 m2 przy budynkach mieszkalnych jednorodzinnych oraz przy budynkach rekreacji indywidualnej.

3️⃣ baseny o powierzchni do 15 m2; oczka wodne o powierzchni do 10 m2 , do 1 m głębokości – położone na terenie rodzinnych ogrodów działkowych;

4️⃣ wolno stojące maszty o wysokości do 7 m: flagowe lub bezodciągowe przeznaczone do instalowania na nich urządzeń radiokomunikacyjnych, urządzeń monitoringu lub urządzeń informacji pasażerskiej (na terenie nie objętym planem generalnym lotniska użytku publicznego);

5️⃣ konstrukcje oporowe o wysokości do 0,80 m;

6️⃣ bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe o łącznej pojemności do 5 m3 ;

7️⃣ przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy nie większej niż 35 m2:

• niezadaszonych,
• zadaszonych, o powierzchni dachu nie większej niż 35 m2.

Wsparcie dla odnawialnych źródeł energii

W przypadku magazynów energii,  procedury są uzależnione od pojemności i miejsca montażu.

Wolno stojące magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej:

🔹 do 30 kWh – bez procedury pozwolenia ani zgłoszenia.

🔸 30 – 300 kWh – zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu uzgodnione pod względem bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

🔹 300 – 2000 kWh – zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym. Ponadto uzgodnione pod względem bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Plus wymóg zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu jego budowy i rozpoczęciu jego użytkowania.

Druga kwestia, instalowanie na/w obiektach magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej:

🔸 do 30 kWh – bez procedur.

🔹 30 – 300 kWh – zgłoszenie z dokumentacją techniczną (zawierającą rozwiązania zapewniające nośność i stateczność konstrukcji, bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz bezpieczeństwo pożarowe) wykonaną przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane. Plus uzgodnienie pod względem ochrony przeciwpożarowej.

Podsumowując, instalowanie magazynów energii o mocy powyżej 300 kWh będzie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Budowa przydomowych schronów i ukryć doraźnych

Poza możliwością budowy przydomowych schronów, o których wyżej wspomniałam, z dniem 1 stycznia 2026r. (chwilkę przez wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego), zaczęły obowiązywać jeszcze przepisy w art. 93–95 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Co to oznacza ❓

1. W budynkach użyteczności publicznej zapewnia się budowle ochronne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą zapewnienia miejsc schronienia oraz możliwe ze względu na występujące w budynku rozwiązania techniczno-budowlane.
2. Kondygnacje podziemne w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz garaże podziemne. O ile nie przewidziano w nich budowli ochronnej, projektuje się i wykonuje w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia.
3. Budowle podziemne położone w granicach administracyjnych miast wykorzystywane do celów transportu, w tym drogowego i szynowego, w szczególności zagłębione obiekty metra, podziemnego tramwaju i kolei podziemnej. Projektuje się i wykonuje w sposób zapewniający spełnienie warunków technicznych i warunków technicznych użytkowania dla budowli ochronnej.

Więcej na ten temat posłuchasz w wywiadzie, którego miałam przyjemność udzielić dla Strefy Budownictwa.

 

Nowe przepisy o ochronie zbiorowej, czyli obowiązek budowy miejsc schronienia

Prawo budowlane zmiany 2026 – ochrona ludności i obrona cywilna.

Warto zapamiętać, że  mamy dwie kategorie obiektów ochrony zbiorowej:

1. Budowle ochronne (Obiekt budowlany albo jego część uznaje się za budowlę ochronną na podstawie wyznaczenia przez właściwy organ ochrony ludności. Ewentualnie na podstawie porozumienia właściwego organu ochrony ludności z właścicielem lub zarządcą budynku. Albo na podstawie decyzji właściwego organu ochrony ludności).
2. Schron to uznany za budowlę ochronną obiekt budowlany albo część obiektu budowlanego o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej. Wyposażony w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne.
3. Ukrycie to uznany za budowlę ochronną obiekt budowlany albo część obiektu budowlanego o konstrukcji niehermetycznej.
4. Miejsca doraźnego schronienia (MDS) to obiekty zbiorowej ochrony będące obiektami budowlanymi, przystosowane do tymczasowego ukrycia ludzi. Będą organizowane na zasadach określonych w ustawie oraz Rozporządzenie MSWiA z 9 lipca 2025 r. określa warunki organizowania mds i wymagania techniczne.

Temat konieczności projektowania i budowy m.in. budynków wielorodzinnych w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia – budzi wiele emocji 😤😵.

Przepisy są nieprecyzyjne i niejasne.

Dlatego środowiska projektantów i inwestorów walczą o zmiany w prawie, które rozwieją wątpliwości w szczególności w zakresie pojemności MDS oraz precyzyjnych zasad  dot. wyposażenia i instalacji.👍

Musimy się liczyć z dalszym ciągiem zmian w tym zakresie…

Oświadczenia o obowiązku wykonania budowli ochronnej

Powyższe regulacje w zakresie budowli ochronnych i miejsc doraźnego schronienia, mają jeszcze dodatkowe konsekwencje.

Bowiem w przypadku obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 93-95 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [ tj. budowle ochronne i MDS] – do wniosku o pozwolenie na budowę trzeba dołączyć oświadczenie inwestora o obowiązku wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności lub wykonania obiektu budowlanego w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim miejsca doraźnego schronienia o określonej pojemności albo o braku takiego obowiązku.

Inwestor składa takie oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 Kodeksu karnego.

Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści:

Jestem świadomy (-ma) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”; klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

✳✳✳

Przeczytaj także:

⏹ Rękojmia na roboty budowlane – jakie zasady znajdą zastosowanie? Jakie inwestor ma uprawnienia? Co to jest wada fizyczna i prawna w kontekście umowy o roboty budowlane? Na jakich zasadach odpowiada wykonawca z tytułu rękojmi ?  Kiedy wykonawca może odmówić usunięcia wady? Kiedy inwestor traci uprawnienia z rękojmi ?

⏹ Gwarancja na roboty budowlane -> Na czym w praktyce polega odpowiedzialność z tytułu gwarancji ? Jak skutecznie dochodzić uprawnień w przypadku nieprawidłowego wykonania prac ? Jak prawidłowo uregulować w umowie gwarancję, aby była skuteczna i bezpieczna dla obu stron ? W oświadczeniu gwarancyjnym (w umowie o roboty budowlane) określasz obowiązki gwaranta (wykonawcy) i uprawnienia inwestora na wypadek stwierdzenia wad robót / obiektu (…).

✳✳✳

Większa elastyczność i uproszczona legalizacja – prawo budowlane 2026

Prawo budowlane zmiany 2026 – dalsze uproszczenia 👍.

Dodatkowo rozszerzono tzw. uproszczone postępowanie legalizacyjne. Tj. umożliwienie legalizacji obiektów budowlanych, jeżeli od zakończenia robót minęło co najmniej 10 lat.

Rozwiązanie to znacząco ułatwi uporządkowanie stanu prawnego starszych inwestycji.

Jeżeli od zakończenia prowadzenia robót budowlanych upłynęło co najmniej 10 lat:

🔶 w przypadkach, o których organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub

2)  sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 ]

🔷 oraz w przypadku robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, organ nadzoru budowlanego sprawdza, czy roboty budowlane powodują zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi i stosuje odpowiednio przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2.👇

Zatem:

•  nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego
• albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Co jeszcze zmienia nowelizacja ❓ 👇

Legalizacja starszych obiektów 2026

Uproszczone postępowanie legalizacyjne – ciąg dalszych zmian.

Jeżeli od zakończenia prowadzenia robót budowlanych upłynęło co najmniej 10 lat, w przypadku robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych:

🔹 w decyzji o pozwoleniu na budowę,

🔸projekcie zagospodarowania działki lub terenu

🔹 lub projekcie architektoniczno-budowlanym,

➡ stosuje się odpowiednio przepisy art. 49f-49i. pr. bud. [tj. uproszczone postępowanie legalizacyjne].

Mechanizm żółtej kartki – Prawo budowlane zmiany 2026

Z inicjatywy Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, mamy nowy przepis art. 51a prawo budowlane 👷‍♂️👷‍♀️.

W przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane są prowadzone w sposób:

–  istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach,

 👉 organ nadzoru budowlanego może pouczyć inwestora o konieczności doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z ustaleniami i warunkami określonymi w odpowiednich dokumencie lub w przepisach.

Co istotne, działania te nie przerywają prowadzenia prac oraz nie powodują wszczęcia postępowania administracyjnego.

Następnie organ nadzoru budowlanego:

1) po upływie 60 dni od dnia pouczenia albo

2) przed upływem 60 dni od dnia pouczenia, jeżeli wystąpi o to inwestor

– sprawdza, czy roboty budowlane zostały doprowadzone do odpowiedniego stanu.

Dopiero w przypadku, gdy roboty budowlane nie zostały doprowadzone do stanu zgodnego z ustaleniami i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach, organ nadzoru budowlanego stosuje przepisy art. 50-51. pr. bud.

Nastąpi zatem wstrzymanie robót i dalsze konsekwencje.

Zawiadomienie PIS i PSP o zakończeniu budowy obiektu budowlanego

Korzystna zmiana w art. 56 pr. bud.

Zawiadomienie PIS i PSP o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania

Inwestor jest zobowiązany zawiadomić, zgodnie z właściwością wynikającą z przepisów szczególnych, organy:

1) Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jeżeli projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany lub projekt techniczny wymagał uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych,

2) Państwowej Straży Pożarnej, jeżeli projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany lub projekt techniczny wymagał uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej

– o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania.

Organy zajmują stanowisko w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych – w przypadku Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

A w zakresie ochrony przeciwpożarowej – w przypadku Państwowej Straży Pożarnej.

Organy zwrócą inwestorowi projekt techniczny

Uwaga!

Zgodnie z  nowym brzmienie, art. 57 ust. 8 pr. bud., po zakończeniu postępowania w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy albo udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, organ nadzoru budowlanego zwraca bezzwłocznie inwestorowi projekt techniczny.

Z praktyki wynika, że przedkładane organom nadzoru budowlanego projekty techniczne to bardzo obszerna dokumentacja zawierająca rozwiązania projektowe z różnych branż.

Pracownicy organów nadzoru budowlanego często są natomiast osobami posiadającymi ograniczone uprawnienia budowlane lub wcale nie posiadają uprawnień budowlanych. A jeśli nawet posiadają uprawnienia budowlane bez ograniczeń, mają je tylko w jednej określonej specjalności (najczęściej konstrukcyjno-budowlanej).

Wniosek z tego taki – projekty techniczne stanowiły dodatkową makulaturę w urzędach.

Ucieszą się zatem zarówno inwestorzy, jak i pracownicy administracyjni 😉.

Kiedy wchodzą w życie nowe przepisy?

Zmiany w Prawie budowlanym wprowadzone przez wspomnianą nowelizację zaczynają obowiązywać w trzech terminach.

🔶 7 stycznia 2026 r. weszła w życie nowelizacja prawa budowlanego, z dwoma wyjątkami:

 🔷 od 1 stycznia 2026 r. do wniosku o pozwolenie na budowę dołącza się oświadczenie inwestora o obowiązku wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności lub wykonania obiektu budowlanego w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim miejsca doraźnego schronienia o określonej pojemności;

  🔷 od 20 września 2026 r. obowiązują nowe definicje oraz zmiana art. 9  o odstępstwach od przepisów techniczno-budowlanych.

Są więc 3 terminy wejścia w życie zmian. Większość nowych przepisów zaczyna obowiązywać od 7 stycznia 2026 r.

✳✳✳

Sprawdź koniecznie co zawiera dobra umowa:

⏹ Umowa o roboty budowlane. Podstawowe prawa i obowiązki wykonawcy i inwestora. Co powinna zawierać umowa o roboty budowlane? Wynagrodzenie kosztorysowe czy ryczałtowe? Co to jest zabezpieczenie należytego wykonania umowy o roboty budowlane? Zgodnie z przepisem art. 648 § 1 k.c. umowa o roboty budowlane powinna być zawarta na piśmie. A wymagana dokumentacja budowlana powinna stanowić jej część składową(…)

⏹ Umowa o podwykonawstwo. Dobra umowa o podwykonawstwo czy też umowa podwykonawcza to coraz częściej klucz do sukcesu już prawie każdej inwestycji budowlanej. Dowiesz się, co powinna zawierać umowa podwykonawcza, aby się zabezpieczyć na wypadek nienależytego wykonania robót przez podwykonawcę? Z kolei jeśli jesteś podwykonawcą, to dowiesz się jakie masz prawa w relacji z generalnym wykonawcą i inwestorem. Z jakich zabezpieczeń umownych możesz skorzystać żeby zagwarantować sobie zapłatę wynagrodzenia?

✳✳✳

Do jakich spraw stosujemy nowe przepisy?

Prawo budowlane zmiany 2026 – czy nowelizacja łapie w locie inwestycje w toku ❓

Tak.

Do zamierzenia budowlanego, w odniesieniu do którego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy:

1) został złożony i nierozpatrzony wniosek o pozwolenie na budowę, wniosek o wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego albo wniosek o zmianę pozwolenia na budowę,

2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych, w przypadku gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, i do którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie zgłosił sprzeciwu albo nie upłynął termin na wniesienie sprzeciwu

– stosujemy NOWE przepisy.

Uwaga!

Do spraw, w których można zastosować uproszczone postepowanie legalizacyjne (po upływie 10 lat od zakończenia prowadzenia robót budowlanych ) wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, też stosujemy NOWE przepisy.

Kancelaria prawo budowlane

Jeżeli potrzebujesz dobrej i solidnej umowy w zakresie przygotowania i nadzoru procesu budowlanego:

– w zakresie sporządzenia dokumentacji projektowej;

– o nadzór inwestorski na budowie;

– o pełnienie funkcji kierownika budowy;

Zapraszam do współpracy! 😄

Mogę również przygotować dla Ciebie bezpieczną i rzetelną umowę o roboty budowlane:

– o generalne wykonawstwo;

– o podwykonawstwo;

– na budowę konkretnie domu jednorodzinnego dla inwestora – konsumenta;

– o zastępstwo inwestycyjne w obu wariantach ( powiernicze lub przedstawicielskie);

Zapraszam Cię do kontaktu.

W zależności jaką pełnisz rolę na budowie ( inwestora / wykonawcy  /podwykonawcy / kierownika budowy/ projektanta / inspektora nadzoru inwestorskiego) – zabezpieczę Twoje interesy prawne i finansowe. 

Dobra i profesjonalna umowa na budowie to gotowe i z góry przewidziane procedury na wypadek problemów i sporów.

Zawalcz o swoje prawa – napisz albo zadzwoń! 📧📞

FAQ

Co zmienia się w prawie budowlanym od 2026?

Zmiany w nowelizacji ustawy Prawo budowlane z dnia 4 grudnia 2025 r. obejmują w szczególności :

1. nowe i częściowo stare definicje przeniesione z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
2. uproszczenia w art. 9  Pr. bud.  – odstępstwo od warunków technicznych;
3.  zmiany dot. odwołania od decyzji i zażalenia na postanowienia (muszą zawierać ściśle określone elementy);
4. więcej obiektów i robót niewymagających pozwolenia na budowę;
5. więcej obiektów i robót bez pozwolenia oraz bez zgłoszenia;
6. rozszerzenie zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego;
7. tzw. mechanizm „żółtej kartki”;
8. obwiązki projektowe w zakresie budowli ochronnych i miejsc doraźnego schronienia – zmiany dot. wniosków o pozwolenie na budowę;
9. ułatwienia dla rolników;
10. przesunięcie terminu obowiązku prowadzenia elektronicznego dziennika budowy i elektronicznej książki obiektu (c-KOB).

Jakie są nowe przepisy na rok 2026?

Prawo budowlane zmiany 2026 wynikają z potrzeby dalszego upraszczania i przyspieszania procesu inwestycyjno-budowlanego.
Dlatego ustawodawca rozszerzył katalog obiektów budowlanych i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. A także z obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi administracji publicznej, które obecnie wymagają pozwolenia na budowę.

Ponadto, wprowadza się rozwiązania eliminujące wątpliwości interpretacyjne zgłaszane przez uczestników procesu budowlanego oraz organy administracji publicznej właściwe w sprawach uregulowanych ustawą – Prawo budowlane.

Korzyścią dla inwestorów będzie deregulacja w zakresie postępowania naprawczego – rozszerzono tzw. uproszczone postępowanie legalizacyjne.

Kiedy wchodzą nowe przepisy budowlane 2026?

Ustawa w zdecydowanej większości wchodzi w życie 7 stycznia 2026r., ale część przepisów wejdzie w życie w innych terminach:

– 1 stycznia 2026 r. (do wniosku o pozwolenie na budowę dołącza się oświadczenie inwestora o obowiązku wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności lub wykonania obiektu budowlanego w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim miejsca doraźnego schronienia o określonej pojemności;

– 20 września 2026 r. ( nowe definicje oraz zmiany w odstępstwach od przepisów techniczno-budowlanych).

Od kiedy elektroniczny dziennik budowy ?

Mamy wydłużony termin korzystania z papierowego dziennika budowy do 31 grudnia 2031 roku.

Czyli elektroniczny dziennik budowy będzie obowiązkowy od 1 stycznia 2032r.

Do tego samego terminu właściciele i zarządcy obiektów budowlanych, którzy dotychczas prowadzili książki obiektu w formie papierowej, będą zobowiązani do przejścia na wersję elektroniczną. Zatem obowiązkowe c-KOB dopiero od 1 stycznia 2032.

Katarzyna Sabynicz
radca prawny

Zdjęcia pochodzą z: Unsplash; Pixabay; Pexels. 

✳✳✳

#markawłasna #autopromocja

GOTOWY WZÓR UMOWY dla wykonawców robót budowlanych wraz z instrukcją.

Wystarczy uzupełnić we wskazanych miejscach typowe zmienne zapisy, takie jak opis przedmiotu robót/ wysokość wynagrodzenia / wysokość kar umownych czy terminy realizacji itp.

Prosty i przejrzysty wzór umowy, dedykowany dla małych i średnich przedsiębiorców budowlanych, którzy nie realizują dużych inwestycji wymagających skomplikowanych i szczegółowych zapisów umownych.

Zawiera zabezpieczenia podstawowych praw i obowiązków Stron umowy o roboty budowlane. Interesy Stron zostały odpowiednio wyważone.

Wzór jest uniwersalny, do wielokrotnego wykorzystania.

Dodatkowo otrzymasz BONUS! Sprawdź tutaj albo klikając w obrazek .

✳✳✳

Odpowiedzialność solidarna inwestora

Zmiana przepisów od 4 grudnia 2025r.

Dziś zmieniają się przepisy o ochronie wynagrodzenia podwykonawców, czyli odpowiedzialność solidarna inwestora i wykonawcy/generalnego wykonawcy.

Dlatego przygotowałam kompleksowo artykuł w całości poświęcony temu zagadnieniu z uwzględnieniem nowelizacji z dnia 4 grudnia 2025r. 

Bez względu na to, jaką rolę pełnisz na budowie dobrze, abyś zapoznał się z nowymi regułami solidarnej odpowiedzialności inwestora. Taka wiedza przyda się zarówno bezpośrednio zainteresowanemu podwykonawcy, jak i podmiotom, które tą odpowiedzialność względem niego ponoszą .

Odpowiedzialność solidarna inwestora i wykonawcy

Być może jesteś uczestnikiem takiej sytuacji, z którą ja się spotykam na co dzień jako prawnik przedsiębiorców budowlanych:

GW: Dzień dobry pani mecenas. Dostaliśmy nakaz zapłaty z sądu. Razem z inwestorem mamy zapłacić solidarnie wynagrodzenie podwykonawcy. Chcielibyśmy się dogadać z podwykonawcą ponieważ był problem z odbiorem i należy mu się mniejsza kwota niż ta, o którą wystąpił.

Ja: Skoro jest szansa na ugodę, to zacznijmy szybko działać. Jeśli nie uda się wypracować kompromisu, to mamy tylko 2 tygodnie na zaskarżenie nakazu.

GW: I tu jest właśnie problem. Jak mamy działać, jak jest jeszcze inwestor, który nie chce słyszeć o żadnej ugodzie. Twierdzi, że nie ma obowiązku płacić. To jak teraz będzie? Możemy sami zawrzeć ugodę z podwykonawcą? Inwestor faktycznie nie odpowiada za wynagrodzenie naszego podwykonawcy? Jak to wygląda w praktyce ?

Ja: Spokojnie. Ustalmy po kolei wszystkie fakty. Zacznijmy od początku, od momentu, gdy podwykonawca pojawił się na tej budowie….[Czytaj dalej…]